18/08/2026
“NGƯỜI NÓI DỐI SẼ KHÔNG DÁM NHÌN VÀO MẮT BẠN.”
Nếu bạn vẫn tin điều này, có thể bạn đã bị đánh lừa.
Khi nghi ngờ ai đó đang nói dối, chúng ta thường vô thức quan sát ánh mắt của họ. Người đó có nhìn đi chỗ khác không? Có né tránh ánh mắt của mình không? Có bồn chồn, cười gượng hay ngập ngừng trước khi trả lời không?
Những biểu hiện ấy quen thuộc đến mức đôi khi chỉ cần bắt gặp một vài dấu hiệu, chúng ta đã nghĩ mình biết đối phương đang che giấu điều gì.
Nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Trong Đọc vị hành vi con người, Janine Driver nhắc đến một nghiên cứu tổng hợp mà 23 trong số 24 nghiên cứu được bình duyệt đều đi đến kết luận: cử động của đôi mắt không phải là chỉ báo đáng tin cậy của sự gian dối.
Ngay cả chuyện né tránh ánh mắt cũng vậy. Một khảo sát với hơn 2.500 người trưởng thành tại 63 quốc gia cho thấy hơn 70% tin rằng người nói dối sẽ ít giao tiếp bằng mắt hơn người nói thật. Trong khi trên thực tế, có người né ánh mắt khi nói dối, nhưng cũng có người cố tình nhìn thẳng vào đối phương để khiến mình trông đáng tin hơn.
Vậy nên, thay vì chăm chăm tìm một dấu hiệu để “bắt quả tang”, có một thứ đáng để chúng ta chú ý hơn: sự thay đổi so với bình thường.
Một người vốn luôn thoải mái giao tiếp bằng mắt bỗng cúi mặt khi câu chuyện chạm đến một vấn đề cụ thể.
Một người thường ngày kể chuyện rất dài dòng bỗng trở nên kiệm lời ở đúng đoạn bạn muốn biết nhất.
Hay một câu chuyện đang được kể rất tự nhiên, đến một chi tiết nào đó lại bỗng khựng lại, vòng vo hoặc chuyển hướng.
Bản thân những thay đổi ấy cũng chưa thể khẳng định rằng người đó đang nói dối. Nhưng chúng cho ta biết đâu là điểm cần quan sát kỹ hơn. Bởi một người gãi mũi có thể chỉ vì căng thẳng, một người rung chân có thể vốn đã có thói quen như vậy, một người ngập ngừng đôi khi đơn giản vì họ cần thời gian để nhớ lại câu chuyện. Thậm chí có những lúc, một câu trả lời quá nhanh mới khiến chúng ta phải đặt câu hỏi.
Janine Driver đưa ra một ví dụ khá thú vị: nếu ai đó hỏi thứ Tư tuần trước bạn mặc gì đi làm, có lẽ bạn sẽ cần vài giây để nhớ. Nếu câu trả lời lập tức là “váy đỏ và giày cao gót đen”, sự nhanh chóng ấy có thể khiến người khác chú ý. Nhưng nếu hôm đó là sinh nhật bạn, bạn đã đặc biệt ăn diện để đi chơi sau giờ làm thì sao? Việc nhớ rõ bộ đồ hôm ấy lại chẳng có gì bất thường.
Có lẽ đây cũng là lý do đọc vị hành vi con người khó hơn chúng ta tưởng. Một biểu hiện chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt cạnh thói quen của chính người đó, trong đúng hoàn cảnh và đúng thời điểm nó xuất hiện.
Trong Đọc vị hành vi con người, Janine Driver không đưa ra một vài “mẹo” để nhìn người rồi nhanh chóng phán đoán họ. Điều thú vị hơn là tác giả giúp chúng ta nhận ra những lầm tưởng vẫn thường chi phối cách mình quan sát người khác. Thứ khiến chúng ta dễ bị đánh lừa nhất không nằm ở ánh mắt hay cử chỉ của người đối diện mà nằm ở việc chúng ta đã tin mình biết những dấu hiệu ấy có nghĩa là gì.
👇Link đặt sách dưới phần bình luận 👇