21/08/2026
ช่วงนี้ข่าวลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม โรงงานเถื่อนแถบภาคตะวันออก มาถี่มาก
ระยอง สระแก้ว สระบุรี ปราจีนบุรี เดือนเดียวมีให้เห็นหลายเคส
หลายคนอาจคิดว่านี่คือปัญหาขยะในประเทศที่จัดการไม่ดีพอ
แต่เรื่องมันไม่ได้เริ่มในไทยตั้งแต่แรก
ลุงขอเล่าเท่าที่พอมีประสบการณ์ในวงการนะ
การส่งขยะรีไซเคิลจากไทยไปจีนมีมานานแล้ว
เศษพลาสติก เศษกระดาษ เศษโลหะ ส่งออกไปเยอะมาก
เพราะจีนมีต้นทุนแปรรูปที่ถูกกว่า และความต้องการวัตถุดิบมหาศาล
โรงงานรีไซเคิลในจีนตอนนั้นรับซื้อขยะจากทั่วโลกจริง ๆ
จนปลายปี 2560 จีนประกาศนโยบายที่เรียกว่า National Sword
แบนการนำเข้าขยะรีไซเคิล 24 ประเภท มีผลตั้งแต่ต้นปี 2561
ภายหลังขยายเพิ่มเป็น 32 ประเภท
ทันทีที่จีนปิดประตู โรงงานรีไซเคิลในจีนหลายพันแห่งต้องปิดตัว
แต่ทุนพวกนั้นไม่ได้หายไปไหน มันแค่ย้ายฐาน
ที่เห็นชัดๆ เลย คือตัวเลขนำเข้าเศษ
อย่างปี 2559 ก่อนจีนแบน ไทยนำเข้าเศษพลาสติกแค่ 69,500 ตัน
พอถึงปี 2561 ปีเดียวกับที่จีนแบน ตัวเลขพุ่งเป็น 552,912 ตัน
เพิ่มขึ้นเกือบแปดเท่าในสองปี
มูลนิธิบูรณะนิเวศเคยให้ข้อมูลไว้ว่า
ช่วงนั้นมีนักลงทุนต่างชาติย้ายฐานผลิตมาตั้งโรงงานรีไซเคิลพลาสติกและอิเล็กทรอนิกส์ในไทยเพิ่มขึ้นสูงมากโดยเฉพาะในพื้นที่สมุทรปราการ สมุทรสาคร ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี เพชรบุรี ราชบุรี
สังเกตชื่อจังหวัดพวกนี้ดี ๆ นะ
มันคือจังหวัดเดียวกับที่ข่าวจับกุมโรงงานเถื่อนโผล่มาถี่ ๆ ในตอนนี้เป๊ะเลย
นอกจากพลาสติกแล้วก็ยังมีเศษขยะประเภทอื่น
อย่างโรงเหล็กแบบเตาหลอมเหนี่ยวนำ หรือ IF ที่จีนสั่งแบนไปเพราะปล่อยมลพิษสูงและคุณภาพเหล็กไม่ได้มาตรฐาน
ก็มีบางส่วนย้ายมาเปิดในไทย
โรงเยื่อกระดาษทุนจีนบางแห่ง นำเข้าเศษกระดาษมาผลิตในไทย แล้วส่งเยื่อกลับไปจีน
ลองไปดูตัวเลขนำเข้าเศษกระดาษดูได้ ผู้นำเข้ารายใหญ่ ๆ เป็นบริษัททุนจีนแทบทั้งนั้น
โรงหลอมเม็ดพลาสติกก็เหมือนกัน นำเข้าเศษพลาสติกมาหลอมเป็นเม็ด ส่งเม็ดกลับจีน
ช่วงหลังยิ่งชัดขึ้นเรื่อย ๆ ว่าทิ้งเศษที่หลอมไม่ได้ไว้ในไทยเพิ่มขึ้นทุกที
ส่วนโลหะต่าง ๆ ก็มีทุนจีนบางรายเข้ามากว้านซื้อในราคาตัดหน้าคนไทย
โดยไม่เข้าระบบภาษีตามปกติ ทำให้ได้เปรียบคู่แข่งในตลาดไปเลย
ตอนนี้เรื่องที่ร้อนแรงที่สุดคือขยะอิเล็กทรอนิกส์
แอบมาแปรรูปแล้วทิ้งเศษที่เหลือไว้เฉย ๆ
ถ้าเป็นขยะในประเทศเราเองที่หลุดเข้าไปในโรงงานพวกนี้ ก็อาจพูดได้ไม่เต็มปากว่าเป็นความผิดโรงงานทุนต่างชาติทั้งหมด
แต่ความจริงคือโรงงานพวกนี้ซื้อขยะในประเทศน้อยมาก
วัตถุดิบส่วนใหญ่มาจากการนำเข้า
(ลุงไม่เคยได้ข่าวว่าเปิดรับซื้อจากร้านของเก่าไทยนะ)
ทั้งที่ไทยประกาศแบนนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์เด็ดขาดตั้งแต่สิงหาคม 2561
ส่วนเศษพลาสติกก็ถูกจำกัดมาตลอด จนเพิ่งแบนเต็มรูปแบบ 1 มกราคม 2568 ที่ผ่านมา
คำถามคือ ทั้งที่มีกฎหมายแบนชัดเจนขนาดนี้ ทำไมของพวกนี้ยังเล็ดลอดเข้ามาได้อยู่เรื่อย
ตามประสบการณ์ตรงของลุงเอง
เคยมีคนมาเสนอขายตู้คอนเทนเนอร์เศษพลาสติกนำเข้า 25 ตัน ในราคาถูกมาก
พร้อมบอกว่า “ข้างในมีของดีอยู่ห้าสิบเปอร์เซ็นต์”
ประเด็นที่ลุงสะดุดคือ เขารู้อยู่แล้วว่าข้างในยัดไส้อะไรมาบ้าง
ถึงบอกตัวเลขเปอร์เซ็นต์ของดีได้แม่นขนาดนั้น
แปลว่าของเสียหรือขยะประเภทอื่นที่หลุดปนเข้ามาในตู้แบบนี้
ก็คงเป็นทำนองเดียวกันทั่วไปในวงการ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
กรมศุลกากรเองก็เคยยึดตู้คอนเทนเนอร์แบบนี้ไว้หลายครั้ง
ทั้งสำแดงเท็จ ทั้งลักลอบนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์ปนมากับเศษพลาสติก
บางตู้ค้างอยู่ในท่าเรือเป็นปี ๆ เพราะไม่มีใครมารับผิดชอบ
เอาล่ะ ทีนี้มาถึงจุดที่ลุงอยากสรุป
การลงทุนจากต่างประเทศไม่ใช่เรื่องไม่ดีเลยนะ
ไทยต้องการเงินลงทุน ต้องการเทคโนโลยี ต้องการงานให้คนไทยทำ
แต่การลงทุนที่ดีต้องสร้างมูลค่าคืนกลับมาบ้าง
ไม่ว่าจะเป็นรายได้ภาษี การถ่ายทอดเทคโนโลยี หรืออย่างน้อยที่สุดคือการจ้างงานจริง
สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นตอนนี้คือ เอาวัตถุดิบเข้ามา แปรรูปเสร็จก็ส่งของดีกลับประเทศต้นทาง
ทิ้งไว้แต่กากที่แปรรูปไม่ได้ ให้คนไทยดูต่างหน้า
โดยที่เราแทบไม่ได้อะไรกลับมาเลยสักบาท
เข้าทำนอง “สูญสิ่งแวดล้อมนับล้าน บ้านก็จะอยู่ไม่ได้”
นี่แหละคือความหมายของรีไซเคิลศูนย์เหรียญ
ถ้าเรายังทำหน้าที่เป็นแค่ถังขยะให้คนอื่นทิ้ง
โดยไม่ได้อะไรตอบแทนกลับมาเลย
#รีไซเคิล0เหรียญ #ทุนจีน #ขยะนำเข้า
ที่มาข้อมูล
ประวัตินโยบาย National Sword และผลกระทบทั่วโลก Wikipedia
https://en.wikipedia.org/wiki/Operation_National_Sword
ตัวเลขนำเข้าเศษพลาสติกไทยก่อนและหลังจีนแบน Greenpeace Thailand
https://www.greenpeace.org/thailand/press/17500/plastic-statement-ban-control-plastic-waste-in-thailand/
ทุนต่างชาติย้ายฐานโรงงานรีไซเคิลมาไทยหลังจีนแบน TCR Plastic
https://www.tcr-plastic.com/ขยะพิษรอทะลักไทย_จุดเปลี่ยนล้มข้อห้าม
ไทยแบนนำเข้าขยะพลาสติกเต็มรูปแบบ 1 มกราคม 2568 กรุงเทพธุรกิจ
https://www.bangkokbiznews.com/environment/1161664
#รีไซเคิล #ทุนจีน #ขยะนำเข้า
