04/05/2019
ความรู้ครับ
"ความจริงบางอย่างที่สูญหายไป"
จากกรณีเครื่องบินโบอิ้ง 737 Max ของสายการบิน Lion Air ตกที่ทะเลชวาคร่าชีวิต
ผู้โดยสารเกือบ 200 คนเมื่อปีที่แล้ว
มีบางหน้าประวัติศาสตร์ถูกข้ามไป
นั่นคือเกิดอะไรขึ้นในเที่ยวบิน 043 ??
เที่ยวบินก่อนหน้าเที่ยวบิน 610 ที่เกิดอุบัติเหตุ
ข้อมูลเหล่านี้มีคนพูดถึงน้อยมากครับ
วันนี้ผมจะเอาความจริงบางส่วนที่สูญหายไป
มาเล่าสู่กันฟัง...
ทันทีที่ Lion Air เที่ยวบิน 043 วิ่งขึ้นจากสนามบินเมืองเดนปาซาร์มุ่งหน้าสู่จาการ์ตา
Stick Shaker หรือระบบเตือนการเข้าใกล้
การร่วงหล่นหรือที่เรียกว่า Stall ทำงาน
แต่เนื่องจากสภาพการบินทุกอย่างเป็นปกติ
กัปตันจึงยังคงบินต่อไป
30 วินาทีต่อมากัปตันพบว่าความเร็ว
ที่แสดงบน Digital Instrument Display มีความขัดแย้งไม่ตรงกัน เขาจึงมอบการบังคับเครื่องบินให้นักบินผู้ช่วยเพื่อหาทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น
สถานการณ์เช่นนี้คงจะปล่อยผ่านเลยต่อไปอีกไม่ได้แล้วล่ะครับ...เครื่องบินรุ่นใหม่ๆของ Boeing มันจะมีสมองกลที่เรียกว่า Flight Computer และส่วนแสดงผล Digital Instrument Display ถึง 3 ระบบด้วยกัน
2 ระบบเป็นระบบหลัก ส่วนอีกหนึ่งระบบใช้เพื่อสำรอง
ในกรณีนี้กัปตันพบว่าระบบแสดงผลด้านซ้าย
เมื่อเทียบกับระบบสำรองแล้วมันทำงานผิดพลาด
เขาจึงตัดสินใจเปลี่ยนมาใช้ระบบทางด้านขวาแทน
ที่ความสูง 1,500 ฟุตขณะที่นักบินผู้ช่วยกำลังบังคับเครื่องบินอยู่นั้น เครื่องบินเร่งความเร็วเพื่อที่จะเก็บอุปกรณ์เพิ่มแรงยกหรือที่เรียกว่า Flap
เมื่อ Flap ถูกเก็บกลับปรากฏว่าเครื่องบินไม่ยอมไต่เพิ่มระดับความสูง แต่มันกลับปักหัวลง!!
นักบินผู้ช่วยจึงรีบดึงเครื่องขึ้น เครื่องบินกลับมาสู่การไต่เพิ่มความสูงอีกครั้ง แต่หลังจากนั้นไม่กี่วินาทีเครื่องบินก็ทำการปักหัวลงอีกครั้ง!
นักบินผู้ช่วยดึงเครื่องขึ้นเป็นครั้งที่ 3 แต่เครื่องบินก็
ปักตัวลงอีก
เหตุการณ์แบบนี้ต้องการการแก้ไขอย่างเร่งด่วน!!
กัปตันรีบเปิดคู่มือ QRH หรือ Quick Reference Handbook คู่มือฉบับนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้นักบินสามารถแก้ไขสถานการณ์ได้อย่างฉับพลันเร่งด่วน
แต่คู่มือฉุกเฉินฉบับนี้กับไม่มีส่วนไหนเลย
ที่บ่งบอกวิธีการแก้ไขสถานการณ์เร่งด่วนแบบนี้ได้
ในช่วง 6 นาที ที่นักบินผู้ช่วยพยายามต่อสู้กับเครื่องบินอย่างสุดกำลัง ในส่วนของกัปตันก็พยายามหา Checklist ที่จะแก้ไขปัญหานี้อย่างเร่งด่วน
เครื่องบินโบอิ้ง 737 Max 8 ไต่แล้วปักหัวลง
เป็นจำนวนเกินกว่า 10 ครั้ง !
(มีอยู่ครั้งหนึ่งเครื่องบินปักหัวลงเสียความสูงไป 900 ฟุต ที่ความเร็ว 375 Mph ซึ่งถือว่าเป็นความเร็วสูงมากเพราะความเร็วสูงสุดหรือ Red line ที่เครื่องจะรับได้คือ 390 Mph )
นักบินทั้งคู่ต้องทําอะไรสักอย่างเพื่อพาตัวเองให้รอดพ้นจากวิกฤติครั้งนี้
ใน Cockpit หรือห้องนักบินของเที่ยวบิน 043
ในวันนั้นมีนักบินอีกคนที่ไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่ (Dead-Head)เดินทางมาด้วย
เขาได้แสดงความเห็นซึ่งถือว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญและทำให้เขากลายเป็นฮีโร่(ที่ถูกลืม)
"ผมว่าเราควรจะทำ Runaway Stabilizer Checklist นะ ลองดูไหม?"
แม้เหตุการณ์นี้ลักษณะไม่เหมือนการ Runaway Stabilizer แต่พวกเขาทั้งสองคนไม่มีทางเลือก
Runaway Stabilizer Checklist
จึงถูกดึงขึ้นมาปฏิบัติตามขั้นตอน
กัปตันตัดสินใจตัดสวิทช์ Stabilizer Trim (ระบบที่มีส่วนบังคับเครื่องบินในแกนดิ่ง)ที่อยู่ตรงกลางของแผงควบคุมเครื่องบินตามที่ Checklist ระบุ
5 วินาทีหลังจากนั้นเครื่องบินหยุดการปักหัวลง
และ 5 นาทีหลังจากนั้นทุกอย่างเป็นปกติ
เที่ยวบิน 043 รอดพ้นจากวิกฤติครั้งนี้ไปได้
ค่ำนั้น ไลอ้อนแอร์เที่ยวบินที่ 043 ลงจอดที่สนามบินจาการ์ต้าอย่างปลอดภัยหลังจากเครื่องลงจอดกัปตันจึงได้รายงานเรื่องราวที่เกิดขึ้นให้กับสายการบินและหน่วยงานซ่อมบำรุงของสายการบินได้รับทราบ
การแก้ไขปัญหาดังกล่าวจึงเริ่มต้นขึ้น ก่อนที่เครื่องบินจะถูกใช้บินในเที่ยวบินในวันรุ่งขึ้นตอนเช้า
ซึ่งคือเที่ยวบินที่ 610 เที่ยวบินที่เกิดอุบัติเหตุนั่นเอง
ส่วนว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างในเที่ยวบิน 610 บ้างผมได้เล่าให้ทุกคนฟังไปแล้ว
(ย้อนหลังอ่านได้ที่ http://bit.ly/2JbppoN)
ที่เล่ามาทั้งหมดเพื่อจะนำบันทึกบางส่วนที่หายไป
กับเรื่องราวที่ไม่ได้ถูกพูดถึงนักมาเล่าสู่กันฟัง
ทำให้ผมนึกถึงเรื่องหนึ่งที่เพิ่งโพสต์ไปเมื่อกระทู้ก่อน
เรื่องธรรมเนียมการ "ส่งเครื่อง"
กับประโยชน์ของมันที่คุณอาจคาดไม่ถึง
จากมือช่างส่งต่อเครื่องให้นักบิน
เมื่อจบไฟท์นักบินส่งต่อเครื่องบินให้นักบินอีกชุด
เชื่อไหมครับธรรมเนียมการส่งเครื่อง ,การส่งต่อข้อมูล
อาจรักษาชีวิตผู้โดยสารเป็นร้อยๆคนได้
เนื่องจากเที่ยวบิน 043 และ 610 เป็นคนละวันกัน นักบินจึงไม่มีโอกาสได้เจอกันคุยกัน
(ผมไม่แน่ใจว่ามีการสื่อสารพูดคุยกันระหว่างนักบินด้วยวิธีอื่นหรือเปล่านะครับ)
แม้ว่ากัปตันแจ้งให้ช่างทราบและด้วยธรรมเนียมการส่งเครื่อง ซึ่งผมเชื่อว่าช่างคงแจ้งให้กัปตันเที่ยวบิน 610 ทราบตอนส่งเครื่องให้นักบินเช่นกัน
แต่....สิ่งสำคัญหรือจิ๊กซอสำคัญที่หายไป
คือคำตอบว่า...
“นักบินชุดก่อนเอาตัวรอดจากสถานการณ์นี้อย่างไร”
ซึ่งถ้านักบิน 2 ชุดได้สื่อสารกัน
หรือมีโอกาสได้ปฏิบัติตามธรรมเนียมการ "ส่งเครื่อง"
"คำตอบ" นี้จะถูกส่งต่อให้นักบินเที่ยวบิน 610
ได้รับทราบอย่างแน่นอน โศกนาฏกรรมที่ทุกคนไม่อยากให้เกิดขึ้น อาจจะไม่เกิดขึ้นก็เป็นไปได้ครับ
การส่งเครื่องจะเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ
ที่สำคัญและจะละเลยไม่ได้สำหรับนักบิน
และเราจะทำในทุกครั้งที่มีโอกาสเสมอครับ
: จุดประสงค์ของบทความนี้ไม่ได้ต้องการหาคนผิด
หรือตำหนิใครนะครับ
ดีที่สุดคือถอดบทเรียนเพื่อใช้ประโยชน์
ในชีวิตและการทำงานสำหรับทุกๆอาชีพครับ
Cr : Darryl Campbell /thevergy.com
Photo: pixel.com