Antykwariat Praski

14/05/2026

Kowale Losu

Kowale Losu to niewielki zakład kowalski na warszawskiej Pradze, z którego pochodzi regał bookcrossingowy wiszący przed antykwariatem. Nazwa firmy „Kowale Losu” to był żart rzemieślników z sąsiedztwa. Kowale zaczęli jej używać od przeprowadzki do Drucianki na Szmulkach. Regał zaprojektował architekt Tytus Brzozowski. Do regału trafiają książki wartościowe, lecz niedoceniane przez rynek. O tym, jak bardzo okolica jest niezaspokojona czytelniczo, świadczy to, że książki szybko znikają. Na zdjęciu dwaj właściciele-wspólnicy, Jerzy Kamiński i Wiesław Górski. Na drugim zdjęciu odrestaurowane przez kowali przedwojenne drzwi w Zachęcie od strony Królewskiej.

Pan Jerzy Kamiński, noszący charakterystyczny kucyk, urodził się i dorastał przy ulicy Łomżyńskiej na Szmulkach. Ze wspólnikiem znają się od 1973 roku. Pracownia kontynuuje tradycję kowalstwa sprzed wojny. Kamiński pracował od lat 70. w zakładzie Szmalenbergów. Pierwszy warsztat założył w 1921 roku Antoni Szmalenberg przy ulicy Karolkowej na Woli, a trzy lata później przeniósł go na Skierniewicką 12, gdzie istniał do 2005 roku. Antoni Szmalenberg był przed wojną wykonawcą metaloplastycznych detali dla czołowych polskich architektów, takich jak Bohdan Pniewski czy Lucjan Korngold. Po wojnie zakład prowadził syn Antoniego, Tadeusz. Gdy rodzina postanowiła sprzedać nieruchomość przy Skierniewickiej 12, kowale odkupili narzędzia i wyposażenie warsztatu.

Ze Skierniewickiej przenieśli się na Obozową, a stamtąd w 2012 roku wraz z innymi rzemieślnikami do pofabrycznego kompleksu przy Wojnickiej 2. Od sześciu lat mają kuźnię przy Grodzieńskiej. Obecnie zakład zatrudnia kilku pracowników. Kowale mają niezliczoną liczbę kleszczy i młotków, które służą nie tylko do prostego kucia, lecz także do puncowania i innych technik nadawania stali różnych faktur. Największym wyzwaniem dla kowala jest poprawianie po innym kowalu, jak w przypadku renowacji drzwi z florystyczną kompozycją w Zachęcie. Każdy listek wykonywany jest ręcznie na kowadle.

Rzemiosło jest kluczowe, dlatego zależało nam, żeby regał na książki był sygnowany tabliczką Kowali Losu. Rzemieślnicy są twórcami m.in. metalowej konstrukcji witraża w kościele św. Zygmunta na warszawskich Bielanach. Dzięki współpracy z architektami ich projekty - od detali mebli i lamp po metalowe bary - określają wystrój każdego lokalu sieci Green Caffè Nero. Charakterystycznym punktem ich portfolio są też imponujące żyrandole z 13 walcowatych opraw, które oświetlają hol siedziby Medicover Stomatologia na warszawskim MDM-ie.

10/05/2026

Paweł Althamer (c.d.)

Paweł czasem przyprowadza do antykwariatu swoich gości. Na zdjęciu pozuje ze swoim przyjacielem, Arturem Anczarskim, i jego żoną, Amerykanką Elizabeth. Pawłowi antykwariat zawdzięcza zakładkę do książek; ma on niebywałą łatwość tworzenia, właściwą geniuszom. Chciałem też jednak napisać o Arturze Anczarskim, bo to kolorowy ptak.

Razem zrealizowali dwa projekty: pracę site-specific w Museum of Contemporary Art w Chicago oraz performans polegający na pracy na śmieciarce podczas stypendium Pawła w Berlinie. Anczarski jest absolwentem szkoły muzycznej przy Kawęczyńskiej. Uczył się gry na puzonie, ale pod koniec szkoły średniej, ze względu na przeciążenie ćwiczeniami, zerwał usta. Zmuszony kontuzją do porzucenia drogi muzyka, studiował na wydziale pedagogicznym Akademii Muzycznej. Jednocześnie chodził razem z Pawłem na kurs rysunku w domu kultury przy Łazienkowskiej, przygotowujący do egzaminów wstępnych do ASP. Zdał na grafikę, Paweł zaś na rzeźbę.

Artur na studiach obracał się w środowisku współtworzonym m.in. przez Lecha Emfazego Stefańskiego, przyjaciela Mirona Białoszewskiego, zainteresowanym ezoteryką. Od Artura Paweł zaraził się bakcylem eksterioryzacji, medytacji czy reinkarnacji. Kwestie te do dzisiaj zajmują Althamera. Anczarski po pierwszym roku studiów, zachęcony wykładami przedstawicieli ezoterycznego ruchu religijnego, zapragnął wyjechać do Ameryki. Wystarał się o zaproszenie od krewnej i w 1989 roku zamieszkał w Minneapolis. Założył tam rodzinę, został malarzem przemysłowym i malarzem domów – w Stanach stawia się głównie domy drewniane, które trzeba regularnie malować. Traktował tę pracę jako praktykę duchową.

Paweł nie utrzymywał kontaktów z Arturem od dwunastu lat, kiedy w 2001 roku dostał propozycję udziału w retrospektywnym przeglądzie polskiej sztuki w Chicago „In Between. Art from Poland 1945–2000”; zaproponował mu dołączenie do projektu. W godzinach otwarcia muzeum Althamer i Anczarski codziennie malowali ściany dużej muzealnej sali na inny kolor: oliwkowy, szmaragdowy, malachitowy... Przez tydzień Artur malował u boku Pawła, przez pozostałą część miesiąca samodzielnie. Althamer zawiesił w sali portret Anczarskiego, jaki mu zrobił podczas kursu rysowania w latach 80. przed egzaminami na ASP.

Niedługo potem spotkali się obaj w Berlinie, gdzie Althamer przebywał na stypendium DAAD. Przez tydzień jeździli razem na śmieciarce; powstał film Krzysztofa Viscontiego dokumentujący ten performans. Ostatnim przedsięwzięciem z dziedziny sztuki, w którym brał Anczarski udział dzięki protekcji Althamera, było wcielenie się w rolę strażnika sali w warszawskiej Zachęcie, gdzie przez czterdzieści dni stosował ścisły post, podpisując wcześniej oświadczenie o wyłącznej odpowiedzialności za zdrowie.

Artur nadal mieszka w Minneapolis, nie zajmuje się już malowaniem domów. Do Warszawy zjeżdża okazjonalnie – na pobliskiej ulicy Markowskiej mieszka jego matka. Z Pawłem kontaktują się, nie pisząc do siebie, ale wysyłając sobie zdjęcia. Muzyka dla niego wciąż jest ważna. Zabrał w poniedziałek Pawła do katedry praskiej na „Całonocne czuwanie” Siergieja Rachmaninowa. Pawłowi intensywność utworu na chór a ca****la bardzo się podobała.

25/04/2026

W „Dwutygodniku” wśród materiałów poświęconych czytelnictwu ukazała się rozmowa ze mną. Sprawcą jest Dominik Czapigo, który bywa gościem antykwariatu. Zadawał pytania o mój zawód, a ja odpowiadałem, jak umiałem. Czy może być w tym coś interesującego, tego nie wiem.

Mam książki ze wszystkich dziedzin i muszę wiedzieć, co cieszy się powodzeniem w każdej z nich. To oznacza, że ciągle muszę się uczyć. Z prowadzeniem antykwariatu jest trochę jak w „Alicji po drugiej stronie lustra” – musisz biec, by pozostać w miejscu

05/02/2026

Brunon Hołyst (c.d.)

Właśnie ukazała się nowa książka profesora Brunona Hołysta „Profilaktyka zagrożeń cywilizacyjnych”. To obszerne, liczące 1380 stron, opracowanie poświęcone jest antywiktymizacji, czyli współczesnym wyzwaniom związanym z zachowaniem bezpieczeństwa. Profesor Hołyst jest znanym specjalistą w zakresie nauk penalnych oraz suicydologii i psychologii. Zaprzyjaźniony z antykwariatem badacz to fenomen - mimo 96 lat nie przeżywa on upadku wigoru życiowego, typowego dla osób w tak zaawansowanym wieku. Czytałem kiedyś o japońskim lekarzu, Shigeakim Hinoharze, że wydał książkę w wieku 100 lat, ale jest to przypadek bardzo, ale to bardzo wyjątkowy. To imponujące, że profesor kontynuuje pracę. Już czekamy na kolejną publikację o zastosowaniu AI w wymiarze sprawiedliwości.

21/01/2026

Benito Mussolini „Pamiętnik z czasów wojny”, przeł. J. Birkenmajer, Poznań: Wyd. Polskie Wegnera [1931], ss. 191

Benito Mussolini (1883-1945), przywódca włoskich faszystów, zwany Duce, należy do autorów wspomnień wojennych opublikowanych po I wojnie światowej. 23 maja 1915 roku Królestwo Włoch wypowiedziało wojne Austro-Węgrom. Mussolini został powołany do służby 31 sierpnia i wcielony do 11 Pułku Bersalierów. Bersalierzy to strzelcy w oddziałach piechoty z kapeluszami i hełmami ozdobionymi czarnymi piórami głuszca. Wspomnienia Mussolini pierwotnie publikował w odcinkach w „Il Popolo d'Italia” - mediolańskiej gazecie, którą prowadził - między grudniem 1915 a lutym 1917 roku. W tym czasie zaraził się tyfusem. Służbę zakończył w lutym 1917 roku koło jeziora Doberdò, kiedy podczas ćwiczeń przypadkowy wybuch pocisku w lufie miotacza bomb poważnie zranił go w nogę.

Mussolini opisuje jednostajne i mozolne życie w alpejskich okopach w krótkich reporterskich zdaniach. Narracja wspomnień pamietnikarza rozwija się zgodnie z rytmem dnia, opisując działania wojskowe, codzienność, towarzyszy z oddziałów. Ukazuje brutalność życia na froncie, gdzie najlepszy żołnierz to żołnierz podchmielony. Wojna, jak wynika z dziennika wojennego, ma jedną zaletę, mianowicie cementuje wspólnotę: Sardyńczycy, Sycylijczycy, Neapolitańczycy etc. stanowią jedną masę. Mussolini stworzył obraz siebie jako nieustraszonego i zdyscyplinowanego żołnierza o wysokim morale.

Poglady Mussoliniego ewoluowały. Początkowo był dziennikarzem krzewiącym idee socjalistyczne. Po wybuchu wojny w sierpniu 1914 roku zaczął krytykować Włoską Partię Socjalistyczną i sam socjalizm za to, że nie dostrzegły problemów narodowych, które doprowadziły do wybuchu wojny. Został wykluczony z partii za poparcie dla udziału w wojnie. Na przełomie 1914/15 roku Mussolini utworzył ruch polityczny Fasci d’Azione Rivoluzionaria, którego członkowie nazywali siebie fascisti (faszystami) i opowiadali się za przystąpieniem do wojny. W tym czasie ruch był niewielki i regularnie nękany przez władze rządowe. W 1917 roku Mussolini wrócił z wojny, wykorzystał wizerunek „ciężko rannego weterana wojennego”, w 1919 roku założył Związek Kombatantów (Fasci Italiani di Combattimento). W 1921 roku ugrupowanie to przekształciło się w Narodową Partię Faszystowską (Partito Nazionale Fascista).

13/01/2026

06/12/2025

W ramach wygranej w konkursie, na zlecenie miasta st., B'cause Film Productions zrobił rolkę promującą antykwariat. Krótkośmy i raz z panem Bartkiem gadali, on zaś to gadanie nagrywał, robił zdjęcia, dobrał muzykę, a potem zmontował.

04/12/2025

Marianna Kijanowska

W ubiegłym tygodniu, 25 listopada, w sąsiedztwie - w Koneserze - odbył się wieczór autorski ukraińskiej poetki i tłumaczki Marianny Kijanowskiej, promujący przekład jej książki poetyckiej „Błyskawica napotyka wiatr i wodę” (przeł. Aneta Kamińska i Adam Pomorski). Książkę ze zdjęciem tryzuba na okładce wydało wydawnictwo a5. Ten tom powstał po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 roku. Autorka sięgnęła po język mitu, by - jak stwierdziła - mówić o nienawiści bez języka nienawiści. Czytała wiersze z tomu po ukraińsku, następnie odpowiednio polskie przekłady czytali obecni tłumacze.

Marianna Kijanowska, urodzona w Żółkwi koło Lwowa, jest zasłużoną tłumaczką polskiej poezji, przekładała Bolesława Leśmiana, wiersze dla dzieci Tuwima czy „Dziady” Mickiewicza, ale również współczesnych poetów, jak na przykład obecnych podczas spotkania Adama Wiedemanna czy Ryszada Krynickiego. Przełożyła również „Medeę” Eurypidesa. Treścią tragedii Eurypidesa jest mit o Medei, która oparła swoje życie na miłości Jazona; zdradzona, zamienia się w erynię zemsty.

Najważniejszą dotychczas książką Kijanowskiej jest „Бабин Яр. Голосами" („Babi Jar. Na głosy“) [2017]. Polski przekład Adama Pomorskiego wydał Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku w 2022 roku. Uznaliśmy za swój obowiązek mieć tę szczególną poezje w sprzedaży. Poetykę tego zbioru określa się jako „mediumiczną". Poetka jakoby znalazła sie w uprzywilejowanej i rzadkiej sytuacji, kiedy stała się medium dla ofiar, które opowiadają o sobie poprzez jej poezję. W Babim Jarze koło Kijowa, w 1941 roku, podczas masakry Żydów w ciągu dwóch dni rozstrzelano blisko 40 tys. ludzi. Babi Jar był miejscem rozmaitych zbrodni, ale przede wszystkim masakry żydowskiej. Książkę upamiętniającą tę masakrę poprzedziły własne doświadczenia poetki i historie ofiar konfliktu w ukraińskim Donbasie. Każdy wiersz to oddanie głosu innej osobie - dzieciom, kobietom, starcom. Bez popadania w patos.

17/11/2025

Udało nam się wczoraj zgarnąć nagrodę Ulubiona Księgarnia Warszawy 2025. Jeszcze raz dziękujemy za zgłoszenia antykwariatu!
Wbrew słowom Koźmy Prutkowa - jak sam się nie pochwalisz, nikt cię nie pochwali - chwalimy się, że inni nas chwalą. Wyjątkową laudację przygotowała Diana Dominika Krawiec. Diana jest literatką; kończy mowę wykorzystując krotochwilny wiersz, przesłany w ramach konkursu.

28/10/2025

Serdecznie zapraszamy na dzisiejsze Spotkanie z Zavką, autorką powieści graficznej „Promienie Xi”. W ubiegłym roku zorganizowaliśmy spotkanie z debiutantką Beatą Pytko w związku z jej czarnobiałą powieścią graficzną „Mord na dzielni” poświęoną architekturze, wypaleniu zawodowemu oraz gentryfikacji. „Promienie Xi” to piękny album o świecie po katastrofie. Autorka w komiksie nawiązała między innymi do dzieł malarskich Masaccia, Henriego Matisse'a i Andrew Wyetha. Spotkanie z Beatą Pytko w 2024r., jak i dzisiejsze Zavką zostało dofinansowane przez Miasto Stołeczne Warszawa i Staromiejski Dom Kultury.

Katarzyna „Zavka” Zawadka jest autorką komiksów i ilustratorką, absolwentką Wydziału Grafiki ASP w Warszawie. W 2016 samodzielnie wydała opowiadanie komiksowe „Głodny Jaś i żarłoczna Małgosia”, za które otrzymała nagrodę komiksu niezależnego „Złote Kurczaki 2017” w kategorii najlepsza rysowniczka. Gościła ze swoją twórczością na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu w Angoulême w 2022 i 2025 roku.
Polskie Stowarzyszenie Komiksowe Biblioteka Komiksowo Komiksopedia