12/04/2025
U weet dat om de twee jaar onze Stichting Herdenking Birma Siam en Pakan Baroe Spoorlijnen, een succesvolle pelgrimstocht organiseert naar de Birma Siam Spoorlijn. Dan gaan een dertigtal reizigers een dag of tien op onderzoek naar de Thaise kant van de Birma Siam spoorlijn.
De pelgrimmers worden bijgepraat en er is een unieke tocht langs de voormalige kamplocaties. Dit alles onder deskundige leiding van het Thai-Burma Railway Center (TBRC). Deze reizen zijn altijd zeer succesvol, zelfs al heel snel volgeboekt. Zie onze website shbss.nl, en de reisverslagen + foto’s.
Maar in de naam van onze stichting wordt ook een andere spoorlijn genoemd. De Pakan Baroe, de spoorlijn die krijgsgevangenen + romusha's moesten aanleggen in Midden- Sumatra en waar de naam van de grootste scheepsramp ter wereld aan verbonden is. Het helleschip de Junyo Maru. Dit schip had in totaal 6500 krijgsgevangenen aan boord. Het schip werd getroffen door twee torpedo's. Na ongeveer 20 minuten zonk het schip en hierbij verdronken 5626 gevangenen. De rest werd alsnog, zoals ook de oorspronkelijke bedoeling was, naar West Sumatra vervoerd om te werken aan de Pakan Baroe spoorlijn.
Er kwamen steeds meer vragen onder u donateurs , belangstellenden en nabestaanden, waarom geen pelgrimage naar deze spoorweg?.
De Pakanbaroe-spoorweg was korter dan de Birma Siam spoorweg, maar het aantal slachtoffers was veel hoger. Wat ook verschilde met de Birma Siam spoorweg was de leeftijdsopbouw van de krijgsgevangenen die de spoorlijn aan moesten leggen. Bij de Birma Siam spoorweg werden vooral de jonge krijgsgevangenen ingezet. Daardoor bleven voor de Pakanbaroe-spoorlijn alleen de oudere 'jaargangen' over.
Voor beide projecten waren gevaarlijke zeetransporten nodig. Een groot deel van de romusha's en krijgsgevangenen konden nooit te werk gesteld worden omdat hun transportschepen getorpedeerd werden. De schepen Harukiku Maru (voorheen Van Waerwijck) en Junyo Maru zijn hier voorbeelden van.
De Pakanbaroe-spoorweg loopt van Pakanbaroe naar Muaro op Sumatra en was 200 kilometer lang. Hij werd tussen april 1943 en augustus 1945 onder zware omstandigheden aangelegd door krijgsgevangenen en romusha's .
In totaal werkten er aan deze spoorweg 102.000 romusha's waarvan slechts een op de vijf de ontberingen overleefde; daarnaast werkten er 5.000 westerse krijgsgevangenen, waarvan vele honderden omkwamen.
De spoorweg werd slechts eenmaal gebruikt, toen de Japanse bezetting van Nederlands-Indië al voorbij was.
Het heeft een aantal jaren geduurd maar ‘spoorzoeker’ Eric Sinninghe en secretaris van de SHBSS Ida Saveur bekeken afgelopen weken naar de mogelijkheid om ook pelgrimsreizen naar de Pakan Baroe spoorlijn in Sumatra te organiseren, en net als de Birma Siam spoorlijn onder dezelfde deskundige leiding.
Op de foto Ida en Eric bij het monument voor de Junyo Maru op Leuwigaja ereveld. Op dat moment hebben zij een verkenning voor een eventuele pelgrimsreis naar de Pakan Baroe spoorweg achter de rug. Ter afsluiting brachten ze een bezoek aan Leuwigaja omdat daar zoveel krijgsgevangenen begraven liggen. Op deze begraafplaats zijn 5000 graven, burgers en militairen.
Eric en Ida ontdekten een monumentje voor de opa van Heiko Roelfsema (voorzitter van de SHSJZ). Als symbool voor alle verdronken Junyo Maru krijgsgevangenen met een zeemansgraf. Zie OGS-link.
Bronnen:
Henk Hovinga; boek -Op dood spoor-
Oorlogsgravenstichting: https://75jaar.oorlogsgravenstichting.nl/verhaal/heiko-roelfsema/
SHBSS.nl
SHSJZ.nl
Hellships.nl
https://www.japansekrijgsgevangenkampen.nl/Sumatra-spoorweg.htm
