02/11/2025
Shiru a Dandalin Diflomasiyya: Illar Jinkirin Shugabanci a Najeriya
Fiye da shekaru biyu ke nan da Najeriya ke tafiyar da aikinta na diflomasiyya ba tare da jakadu a manyan ƙasashen duniya ba. Ofisoshin jakadanci da a da suke cike da aiki da martabar ƙasa yanzu sun rage zuwa ƙarƙashin kulawar masu riƙon mukami, yayin da naɗin sabbin jakadu ke ci gaba da jinkiri. Wannan matsalar ta haifar da tambayoyi game da hangen nesa da tsari na gwamnatin Najeriya wajen kula da dangantakar ƙasashen waje.
Najeriya, wadda take da yawan jama’a sama da miliyan 200, kuma ita ce babbar ƙasa a Afirka, ta dade tana taka rawa mai muhimmanci a harkokin duniya. Amma rashin jakadu ya haifar da gibi a muhimman al’amuran diflomasiyya. Ba tare da wakilai na matakin koli ba, sadarwa tsakanin Najeriya da wasu ƙasashe ta ragu, kuma ikon ƙasar wajen amsawa cikin gaggawa ga batutuwan ƙasashen waje ya yi rauni.
A kwanakin baya, an ga sakamakon wannan gibi lokacin da Amurka ta fito fili ta bayyana damuwa kan wasu lamurra da s**a shafi Najeriya. Masu lura da al’amura sun nuna cewa irin wannan batu da ya fito fili da jama’a da aka sani, da an tunkari Najeriya ta hanyar diflomasiyya idan da akwai jakada a wurin. Rashin kasancewar manyan jami’an diflomasiyya ya haifar da ƙarin haske kan Najeriya a idon duniya tare da rage ƙarfin ta wajen tattaunawa cikin ladabi da hikima.
Diflomasiyya ba abin ado ba ce; ginshiƙi ce ta mutunci da tsaron ƙasa. Jakadu su ne masu kare martaba, muradun tattalin arziki, da ‘yancin ‘yan ƙasa a ƙasashen waje. Rashin su yana nufin rauni ga alaka tsakanin gwamnati da gwamnati, da kuma wahala ga ‘yan ƙasa da ke bukatar taimakon ofisoshin jakadanci.
Shugabanci yana buƙatar hangen nesa da yin shawara cikin lokaci. Duk da cewa sauyin gwamnati ko binciken tsarin aiki na iya kawo ɗan jinkiri, barin ofisoshin jakadanci ba tare da jakadu tsawon shekaru biyu ba na nuna alamun rashin tsari da raunin kulawa. Kowace ƙasa mai girma tana saka hannun jari wajen tabbatar da jakadancinta, domin ta hanyar waɗannan wakilai ne ƙasashe ke kare muradunsu da martabarsu a duniya.
Shiru na diflomasiyya da Najeriya ke ciki bai kamata a ɗauke shi a matsayin lumana ba, illa dai a matsayin rasa murya a harkokin duniya. A yayin da sauran ƙasashe ke ci gaba da tattauna batutuwan tsaro da tattalin arziki, ya dace muryar Najeriya ta jiwu a cikin wannan tattaunawa ta hanyar wakilai masu ƙwarewa da amincewa.
Lokaci ya yi da a ɗauki mataki cikin gaggawa. Naɗin jakadu ba kawai aikin ofis bane — alama ce ta shirye-shiryen ƙasa don shiga cikin harkokin duniya da mutunci. Ƙarfin Najeriya ba ya cikin yawan jama’a kawai ko albarkatu, amma a cikin ikon ta na shiga tattaunawa cikin girmamawa da ɗabi’a.
Saboda haka, farfaɗo da cikakken tsarin diflomasiyya ya zama lamarin da bai kamata a jinkirta ba, kuma bai kamata ya zama siyasa ba. Hoton ƙasa a idon duniya na nuna irin jajircewar shugabancinta a gida.
