18/06/2024
လေယာဉ်တစ်စီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ သူတို့ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ? ဗဟုသုတရအောင် အဆုံးအထိဖတ်ရှုလေ့လာကြည့်ရအောင်.🔎
လေယာဉ်တွေဟာ ငှက်တွေလို တောင်ပံ မခတ်ဘဲ ဒီလောက် ကြီးမားလေးလံတဲ့ ကိုယ်ထည်ကြီးတွေကို လေထဲမှာ ဘယ်လို ပျံသန်းအောင် လုပ်ထားတာလဲ.. လေ့လာကြည့်ကြပါစို့
သူ့မှာ ပါဝင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့အတူ တစ်ခုချင်းက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာကတော့..
ကိုယ်ထည်ပိုင်း (Fuselage) ။ လေယာဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ ကိုယ်ထည်ပိုင်းကို Fuselage လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ခရီးသည်တင်တဲ့အပိုင်း၊ လေယာဉ်မောင်းခန်း၊ ကုန်တင်ခန်းတွေ အားလုံး လေယာဉ်ကိုယ်ထည်ပိုင်းမှာ ပါပါတယ်။
တောင်ပံပိုင်း(Wings)။ လေယာဉ်ကို မြေပြင်က ကြွတက်ပျံသန်းစေဖို့အတွက် အဓိက ထမ်းပိုးပေးထားရတာက တောင်ပံတွေပါ။
အမြီးပိုင်း Empennage(Tail Section)။ သူကတော့ လေယာဉ်ကို ပဲ့ထိန်းဖို့နဲ့ တည်ငြိမ်စေဖို့ အဓိက အလုပ်လုပ်ပေးပါတယ်။ အမြီးရဲ့အပေါ်ကို ထောင်မတ်ထားတဲ့ ဆူးတောင်ပုံ အရာကို Vertical Stablizer လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သူကတော့ Yaw Control(ဘယ်ညာ ကွေ့ခြင်း)ကို တည်ငြိမ်စေတယ်။ Fin လို့လဲ ခေါ်ပါတယ်။ အမြီးရဲ့ ဘယ်ညာ နှစ်ဖက် တောင်ပံငယ်ကဲ့သို့ ထွက်နေတဲ့ နှစ်ခုကိုတော့ Horizontal Stablizer လို့ ခေါ်တယ်။ သူကတော့ Pitch Control (အပေါ်သို့ဦးမော့ခြင်း၊ အောက်သို့အောက်စိုက်ခြင်း)မှာ တည်ငြိမ်စေတယ်။
အင်ဂျင်များ (Engines)။ လေယာဉ် ရှေ့ကို ရွေ့လျားဖို့ လိုအပ်တဲ့ လေယက်အား(Thrusting Force)ပေးဖို့အတွက် အလုပ်လုပ်တယ်။ ပြေးလမ်းပေါ်မှာ ပြေးဖို့အတွက်ကိုလည်း ဘီးတွေက မောင်းနှင်နိုင်စွမ်းမရှိဘဲ ပန်ကာ/ဂျက်အင်ဂျင်ရဲ့ ယက်အားကို ယူပြီး ရွေ့လျားရပါတယ်။ လေယာဉ်ပြေးနိုင်လောက်အောင် စက်အားကို မြှင့်လိုက်တာနဲ့ သူ့ရဲ့ လေယက်အားက အလွန်ကြီးမားလာတာမို့ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ရှေ့မှာ အရာဝတ္ထု / လူ တစ်ခုခု ရှိနေရင် အင်ဂျင်/ပန်ကာဒလက်တွေထဲကို စုပ်ယူခုတ်ပိုင်းနိုင်လောက်တဲ့ အင်အား ရှိပါတယ်။
ဆင်းသက်ဂီယာ(Landing Gear)။ လေယာဉ်ဘီးတွေပါပဲ။ မြေပြင်မှာ လေယာဉ် ရွေ့လျားနိုင်ဖို့၊ လေပေါ်ပျံတက်ဖို့အတွက် အရှိန်ယူပြေးလွှားဖို့ တာဝန်ယူပါတယ်။
ထိန်းပြားများ။ လေယာဉ် အမြီး နဲ့ တောင်ပံက ဒီတိုင်း သတ္ထုပြားကြီးတွေပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ လေယာဉ် ကွေ့တာ၊ စောင်းတာ၊ တက်တာ၊ ဆင်းတာတွေ လုပ်ဖို့အတွက် အစိတ်အပိုင်းတွေ အများကြီးပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကို Control Surface လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် တောင်ပံပိုင်းနဲ့ အမြီးပိုင်းမှာ ပါဝင်တာပါ။
တောင်ပံပိုင်းမှာ ဆိုရင် Flap, Spoiler, Slat, Aileron တို့ ပါဝင်ပါတယ်။
Flap ဟာ လေယာဉ်ရဲ့ တောင်ပံအကျယ်ကို ထပ်ဆောင်း တိုးပေးတဲ့ အပိုတောင်ပံငယ် ဖြစ်ပြီး လေပင့်အား နဲ့ လေတိုးအားကို တိုးစေပါတယ်။ လေယာဉ်ကို နှေးသွားစေပြီး ပင့်အားကိုလည်း တိုးလာစေတယ်။ လေယာဉ် တက်/ဆင်းတဲ့အချိန်မှာ Flap ကို ဖွင့်ပေးရပါတယ်။ မြန်နှုန်းနိမ့်တဲ့အချိန်မှာ လေပေါ်ကို ပျံသန်းနိုင်စေတယ်။ ဒါက လေယာဉ် ပြေးလမ်းတိုတို နဲ့ လေပေါ်ကို တက်နိုင်စေသလို Stall ဖြစ်တာကိုလည်း ပိုအချိန်ရစေတယ်။ လေယာဉ်တွေက အနိမ့်ဆုံး ရှိရမဲ့ အမြန်နှုန်းထက် နည်းသွားပြီဆိုရင် လေပေါ်မှာ မနေနိုင်တော့ပါဘူး။ ခဲလုံး ပစ်ချသလို ပြုတ်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကို Stall ဖြစ်တယ်လို့ ခေါ်တာပါ။ Flap တွေက လေယာဉ်တောင်ပံတွေရဲ့ အနောက်ဘက်ခြမ်းမှာ ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့ မတူဘဲ Stat တွေကတော့ လေယာဉ်တောင်ပံတွေရဲ့ အရှေ့ဘက်မှာ ရှိပါတယ်။ သူက မြန်နှုန်းကို သိသိသာသာ မထိခိုက်စေဘဲ ပင့်အားကို ပိုမြှင့်ပေးပါတယ်။
Spoiler တွေကတော့ လေယာဉ်တောင်ပံအပေါ်မှာ ရှိတဲ့ အပြား ဖြစ်ပြီး လေယာဉ် ဆင်းသက်တဲ့အခါ လေတိုးအားကို မြှင့်ပေးပြီး မြန်နှုန်းကို လျှော့ချပေးပါတယ်။ ပင့်အားကို လည်း လျှော့ချပေးတယ်။
Aileron။ ဒါတွေက လေယာဉ်ကို ဘယ် ညာ စောင်းခြင်း(Roll Control)ပြုလုပ်တဲ့အခါ သုံးရပါတယ်။ တောင်ပံ အဖျား အနောက်ဘက်ခြမ်းက အပြားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
Rudder။ လေယာဉ်အမြီးမှာရှိတဲ့ Vertical Stablizer မှာ တပ်ဆင်ထားတဲ့ တက်မ ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ လေယာဉ် ဘယ် ညာ ကွေ့ရာမှာ သုံးရပါတယ်။ Aileron နဲ့ တွဲပြီး သုံးလေ့ရှိပါတယ်။
Elevator။ လေယာဉ်အမြီးမှာရှိတဲ့ Horizontal Stablizer မှာ တပ်ဆင်ထားတဲ့ အပြား ဖြစ်ပါတယ်။ လေယာဉ် ဦးမော့၊ ဦးစိုက်ရာမှာ အသုံးပြုရပါတယ်။ Pitch Control ပေါ့လေ။
အချက်ပြမီးများ။ လေယာဉ်မှာ ပါတဲ့ အချက်ပြမီးတွေရဲ့ နေရာတွေနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်-
(၁) Navigation Lights. လမ်းညွှန်မီးလို့ ခေါ်လို့ရမဲ့ ဒီမီးတွေက ညာတောင်ပံအဖျားမှာ အစိမ်းရောင်၊ ဘယ်တောင်ပံဖျားမှာ အနီရောင်နဲ့ အမြီးမှာ အဖြူရောင် ဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ရဲ့ ဦးတည်ရာနဲ့ လေယာဉ်အရွယ်အစားကို ဖော်ညွှန်းပါတယ်။
(၂) Beacon Lights. လေယာဉ်ကိုယ်ထည် အပေါ်နဲ့ အောက်မှာ တပ်ထားတဲ့ အနီရောင် မှိတ်တုတ်မီးလုံးတွေ ဖြစ်ပြီး လေယာဉ် Active ဖြစ်နေကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းပါတယ်။
(၃) Strobe Lights. လေယာဉ်တောင်ပံအဖျားနဲ့ အမြီးမှာ တပ်ဆင်ထားတဲ့အဖြူရောင် တောက်ပတဲ့ မှိတ်တုတ်မီးလုံးတွေ ဖြစ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းမြင့်လို့ လေယာဉ် တိုက်မှုကို ကာကွယ်ပါတယ်။
(၄) Landing Lights. ပြင်းအားမြင့်မီးမောင်းကြီးတွေဖြစ်ပြီး ရှေ့ဘီးနေရာနဲ့ တောင်ပံနှစ်ဖက်မှာ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရာမှာ ထွန်းပါတယ်။
အထက်ပါ အစိတ်အပိုင်းတွေ အားလုံး ပေါင်းစပ်ပြီး လေယာဉ်တစ်စီး ဘယ်လို တက်/ဆင်း/ပျံသန်းတာကို အကျဉ်းမျှ ပြောပြပါ့မယ်။
အင်ဂျင်စက်နှိုးပါတယ်၊ အချက်ပြမီးတွေအားလုံး ဖွင့်ပါတယ်၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အမြန်နှုန်းနဲ့ လေယာဉ် Parking နေရာကနေ ပြေးလမ်းပေါ်အထိ တက်တာကို Taxi လုပ်တယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပြေးလမ်းပေါ်မှာ ပြေးလမ်းအလယ်မျဉ်းနဲ့တည့်အောင် ရပ်ပါတယ်။ Flap တွေကို လေယာဉ်ပျံတက်ခြင်း(Take Off) Setting မှာ ထားပါတယ်။ အင်ဂျင်စက်အားကို အမြင့်ဆုံး မြှင့်တင်လိုက်ပြီး လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ်မှာ စတင် ပြေးပါတယ်။ Elevator ကို အပေါ်ကို ပင့်တင်လိုက်ရာမှာ လေယာဉ်ဦးမော့သွားပြီး တောင်ပံကို တိုးတိုက်လာတဲ့ လေပင့်အားနဲ့အတူ လေယာဉ်က ပြေးလမ်းပေါ်က စတင် ကြွတက်သွားပါတယ်။ လေပေါ်ကို ရောက်တဲ့အချိန်မှာ လေယာဉ်ဘီးတွေကို ခေါက်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။ လေယာဉ်ဘီးတွေ ခေါက်လိုက်တော့ အမြန်နှုန်း သိသိသာသာ တက်သွားပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့အမြန်နှုန်း ရောက်လာတာနဲ့ Flap တွေကို သိမ်းလိုက်ပါတယ်။ လေယာဉ်ကို သွားလိုတဲ့ အရပ်မျက်နှာ ရောက်အောင် Radar ကို ကြည့်ပြီး Aileron နဲ့ Rudder ကို တွဲဖက် သုံးပြီး ကွေ့ပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အမြင့်ပေအထိ တက်သွားပြီး ဦးတည်ရာကို ပျံသန်းပါတယ်။ လေယာဉ်ဆင်းရမဲ့ကွင်းကို နီးကပ်လာပြီဆိုရင် ကွင်းဆင်းမီးကြီးတွေကို ဖွင့်ပြီး အမြန်နှုန်းကို လျှော့ချပြီး ဘီးတွေ ချပါတယ်။ Flap တွေ နဲ့ Slat တွေကို ပြန်ချပါတယ်။ Spoiler တွေနဲ့ Airbrake တွေကို သုံးပြီး အရှိန်ကို လိုအပ်သလောက်သာ ရှိအောင် လျှော့ချပါတယ်။ ပြေးလမ်းနဲ့ တည့်အောင် ချိန်ပြီး ကွင်းကို ချဉ်းကပ်ပါတယ်။ ဘီး ပြေးလမ်းနဲ့ ထိပြီဆိုရင် စက်အားကို အကုန်လျှော့ချပြီး Spoiler တွေ, Air Brake တွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ အရှိန်ကို ထပ်လျှော့ပါတယ်။ လေယာဉ်တက်တဲ့အချိန်မှာ စက်အားကို အမြင့်ဆုံးထားပြီး တက်ရပေမဲ့ ဆင်းရာမှာတော့ အရှိန် ထိန်းသိမ်းဖို့၊ လမ်းကြောင်းတည့်ဖို့နဲ့ တောင်ပံ ရေပြင်ညီဖြစ်နေဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ အရှိန် နည်းလွန်းသွားရင် Stall ဖြစ်ပြီး ပြေးလမ်းမရောက်ခင် ပြုတ်ကျသွားမှာ ဖြစ်ပြီး အရှိန် များလွန်းနေရင် ပြေးလမ်းကို ကျော်ထွက်သွားပြီး ရှေ့က အဆောက်အဦတွေကို ဝင်တိုက်တာ၊ အရှိန်နဲ့ ပြေးလမ်းကို ဆောင့်ပြီး ဘီးကျိုး/ပြုတ်ထွက်/ကွဲထွက်တာ စသည်ဖြင့် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေ အများကြီးရှိပါတယ်။ စောင်းနေရင် တောင်ပံတစ်ဖက်အဖျားနဲ့ ပြေးလမ်း ဝင်ဆောင့်ပြီး ကျိုးသွားနိုင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် တစ်စီးနဲ့ တစ်စီး သတ်မှတ်ချက် မတူပေမဲ့ ကိုယ့်လေယာဉ်အတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရှိန်အတွင်း ဝင်အောင် ချိန်ဆပြီးမှ ကွင်းကို ဆင်းလို့ ရပါတယ်။ ပြေးလမ်းပေါ်မှာ အရှိန်လျှော့ ပြီးတာနဲ့ Flap တွေကို ပြန်ရုပ်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။ ကွင်းဆင်းမီးကို ပိတ်ပြီး Taxi မီးကို ဖွင့်ပါတယ်။ တာဝါက သတ်မှတ်ပေးတဲ့ Taxi Way အတိုင်း လေယာဉ်ရပ်ရမဲ့ နေရာကို မောင်းသွားပြီး ရပ်တန့်ရပါတယ်။ 😊
ဒါကတော့ အကျဉ်းချုပ်ပေါ့လေ။ တကယ်တော့ ဒီလောက် မလွယ်ကူနေပါဘူး။ အဆင့်တိုင်းအဆင့်တိုင်းမှာ တိကျစွာ စစ်ဆေးရမဲ့ အချက်တွေ အဆင့်တွေ အများကြီး ရှိပါသေးတယ်။ ဒါ့အပြင် တာဝါနဲ့ လေယာဉ်မှူး ချိတ်ဆက် ရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ နောက်ထပ် ပို့စ်တွေမှာ အလျင်းသင့်သလို ဆက်ရေးပါ့မယ်။ လေယာဉ် စထွက်ရာက ရပ်တဲ့အထိ လေယာဉ်မှူးတွေ ဘာတွေ ပြောရသလဲ၊ ဘာတွေ စစ်ဆေးရသလဲ၊ ဘာတွေလုပ်ရသလဲ ဆိုတာတွေကိုပါ ဝေဝေဆာဆာ ရေးသားမှာမို့ ဆက်လက် အားပေးကြပါဦးခင်ဗျား။ ပုံတစ်ပုံချင်းစီမှာ ရှင်းလင်းချက်များ ရေးသားပေးထားပါတယ်။
သိပ္ပံနဲ့နည်းပညာဆိုင်ရာဗဟုသုတများကို ဆက်လက် မျှဝေပေးသွားဦးမှာမို့ Page လေးကို Like and Share လုပ်ပေးကြဖို့ မမေ့နဲ့နော်။
ဝါသနာတူမိတ်ဆွေတွေ၊ ချစ်ရတဲ့ တပည့်တွေကိုလည်း Invite လုပ်ပေးကြပါဦး။
ကျန်းမာရွှင်လန်းကြပါစေ🙏
လွတ်လပ်စွာ မျှဝေနိုင်ပါတယ်😍
ကော်ပီကူးချင်ရင်လည်း ဘာမှ မပြုမပြင်ဘဲ ကော်ပီကူးယူခွင့်ပြုပါတယ်။😍
Category :
#မောင်သိပ္ပံ
