06/02/2026
စာမရေးတာကြာပြီ၊ နည်းနည်းစိတ်ပါလို့ ရေးလိုက်တာ စာများသွားတယ်။
စက်ရုံတွေမှာ VFD တွေကို အသုံးများလာတာဟာ စွမ်းအင်ချွေတာရေးနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ထိန်းချုပ်မှုအတွက် အရမ်းကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Power ပိုင်းဆိုင်ရာမှာတော့ Power Quality Issues လို့ခေါ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုး ကျိုးအချို့ကို သတိထားဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။ ဘာလို့လဲးဆိုတော့ ယနေ့ အချိန် မီတာခတွေ မြင့်လာတဲ့အတွက် ကိုလုပ်ငန်းအတွက် တကယ်လိုအပ်လား မလိုအပ်လား စဉ်းစားလို့ရ အောင်ပါ။(ထုံးစံအတိုင် ကျွန်တော်၏ မြန်မာ စာလုံးပေါင်း တော့ သိခံ ပေးပါ။ :D )
အဓိက ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အချက်တွေကို ရှင်းပြပေးထားပါမယ်။
Harmonics ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
VFD တွေဟာ Non-linear load အမျိုးအစားဖြစ်လို့ Sine Wave ကို ပုံပျက်စေပါတယ်။ ဒါကို Harmonic Distortion လို့ ခေါ်ပါတယ်။Transformer တွေ၊ ကေဘယ်ကြိုးတွေနဲ့ မော်တာတွေ အလွန်အမင်း အပူတက်လာမယ်။ Circuit Breaker တွေ အကြောင်းမဲ့ ကျသွားတတ်ပါတယ်။ဒါဆိုရင်တော့ Harmonic Filters ဒါမှမဟုတ် Reactors တွေ သုံးသင့်ပါတယ်။
Voltage Spikes
VFD ကနေ မော်တာဆီကို ပေးပို့တဲ့ PWM လှိုင်းတွေကြောင့် ဗို့အားဟာ ပုံမှန်ထက် အဆပေါင်းများစွာ ရုတ်တရက် မြင့်တက်သွားနိုင်ပါတယ်။မော်တာရဲ့ အကွိုင် (Winding Insulation) တွေ ပေါက်ပြဲပြီး မော်တာလောင်စေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် VFD နဲ့ မော်တာ ဝေးတဲ့အခါ ပိုဖြစ် တတ်ပါတယ်။
Bearing Currents
VFD က ထွက်တဲ့ မြင့်မားတဲ့ Frequency တွေကြောင့် မော်တာရဲ့ Shaft မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားတွေ စုမိ လာပြီး Bearing တွေဆီကို စီးဆင်းသွားတတ်ပါတယ်။ဘယ်ရင်တွေမှာ လျှပ်စစ်ပွတ် တိုက်မှုကြောင့် ချိုင့်ခွက်လေးတွေ Pitting ဖြစ်ပြီး သက်တမ်းမပြည့်ခင် ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကတော့ တကယ်ကို ဆွေးနွေးရခက်တဲ့အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။Shaft Grounding Rings လုပ်သင့်တယ်။ (အချို့လက် မခံနိုင်လို့ပါ)
Electromagnetic Interference (EMI)
VFD တွေဟာ မြင့်မားတဲ့ Frequency နဲ့ အလုပ်လုပ်တာကြောင့် ရေဒီယိုလှိုင်းတွေလိုမျိုး နှောင့်ယှက်မှုတွေ (Noise) ဖြစ်စေပါတယ်။စက်ရုံထဲက တခြား Sensor တွေ၊ PLC ထိန်းချုပ်မှုစနစ်တွေနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းတွေမှာ အချက်အလက်အမှား Signal Error တွေ တက်လာနိုင်ပါတယ်။Shielded Cables သင့်ပါတယ်။
နောက်ထပ်အချက်အလက်တစ်ခုက VFD တွေ အများကြီးသုံးလာတဲ့အခါ Power Factor (PF) အပိုင်းမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ အချက် ၂ ချက် ရှိလာပါတယ်။ အများစု ထင်ထားသလို PF က ကောင်းရုံတင်မဟုတ်ဘဲ သတိထားရမယ့် အချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
Power Factor (PF) Error များလာနိုင်လား။
ဒီနေရာမှာ Displacement PF နဲ့ Distortion PF ဆိုတာကို ခွဲမြင်ဖို့ လိုပါတယ်။VFD တွေဟာ မော်တာကို တိုက်ရိုက်မောင်းတာမဟုတ်ဘဲ AC ကို DC ပြောင်း၊ ပြီးမှ AC ပြန်ပြောင်းတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် VFD ရဲ့ Input ဘက်မှာရှိတဲ့ PF ဟာ အမြဲတမ်းလိုလို မြင့်မားနေတတ်ပါတယ်။VFD တွေမှာ အဝင် (Input) ပိုင်းကို Diode Bridge တွေနဲ့ လုပ်ထားတာဖြစ်လို့ Displacement PF ကတော့ များသောအားဖြင့် ကောင်းပါတယ်။ (0.95 ကနေ 0.98 ဝန်းကျင် ရှိတတ်ပါတယ်။) ဒါကြောင့် Capacitor Bank တွေ သိပ်မလိုတော့ဘဲ Current စီးဆင်းမှု လျော့နည်းသွားစေပါတယ်။
VFD ကြောင့် Harmonic တွေ များလာတဲ့အခါ Sine Wave ပုံပျက်သွားပြီး Distortion ဖြစ်ပြီး Total Power Factor ကိုတော့ ကျဆင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မီတာမှာပြတဲ့ PF Unit တွေ လွဲမှားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။VFD တွေ အများကြီးရှိတဲ့နေရာမှာ ရိုးရိုး Capacitor Bank တွေကို သုံးပြီး PF မြှင့်မယ်ဆိုရင် Harmonic နဲ့ပေါင်းပြီး Resonance ဖြစ်ကာ Capacitor တွေ ပေါက်ကွဲတတ်ပါတယ်။ Harmonic Distortion ကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ Distortion PF ဟာ စုစုပေါင်း PF ကို ဆွဲချပါတယ်။ အဲဒီအခါ Power Factor Meter မှာ 0.95 ပြနေပေမဲ့ တကယ့် Wattmeter မှာတော့ ထိရောက်မှု နည်းနေတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဒီတော့ Capacitor Bank တွေကို PF တက်အောင် သုံးမယ်ဆိုရင် အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါလို့ပြေားရမယ်။VFD က ထွက်တဲ့ Harmonic Frequency တွေနဲ့ Capacitor Bank ရဲ့ Capacitance တို့ ပေါင်းမိပြီး Resonance ဖြစ်ကာ Capacitor တွေ ပေါက်ထွက်တာ၊ မီးလောင်တာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။Harmonic လှိုင်းတွေကို ပိုပြီး ကြီးထွားလာစေပြီး Transformer တွေကို ဒုက္ခပေးပါတယ်။
ဘာလုပ်သင့်လဲးဆိုတော့ Capacitor Bank တွေနဲ့တွဲပြီး Detuned Reactor တွေကို သုံးသင့်ပါတယ်။ သူတို့က Harmonic ကြောင့် Capacitor မပျက်အောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။Active Power Filters Harmonic တွေကိုလည်း စစ်ထုတ်ပေးသလို PF ကိုလည်း အလိုအလျောက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ညှိပေးပါတယ်။ဒါကြောင့် VFD က Displacement PF ကို ကောင်းစေပေမဲ့ Harmonic ကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ Distortion PF က စနစ်တစ်ခုလုံးကို နှောင့်ယှက်နိုင်ပါတယ်။
နောက်တစ်ခုကတော့ Generator သုံးရတဲ့အပိုင်းမှာ Generator ရဲ့ Power Supply ဟာ Transformer ခံထားတဲ့ National Grid လောက် Stiff မနေဘဲ Soft Source ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီအပိုင်းအတွက်လဲး စဉ်းစား သင့်ပါတယ်။ ဆီစျေး တွေ စက်ပျက်တာတွေ ပေါင်းရင်လဲးစျေးကများနေတာကို။
ဒါကိုတော့ လိုအပ်ရင် ထပ်ရေးပါမယ်။ အခုစာအရမ်းများသွားလို့ ဒါလောက်ပါဘဲး။
Yar Zar Min
Techno Wind Automation
Mandalay
6-2-2026
