20/06/2023
ဘာသာပြန်မှန်ထဲက ရိုးတိုးရိပ်တိတ်မြင်လိုက်ရတဲ့ ဂျပန် စာရေးဆရာများ (၃)
…….
ဟာရူကီ မူယာကာမိ Haruki Murakami (村上 春樹, Murakami Haruki, 1949)
…….
အမှတ်စဉ်(၃) အတွက်တော့ ဂျပန်စာရေးဆရာ Haruki Murakami ကိုရွေးပါမယ်။
…….
Haruki Murakami ကို မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်ကြားမှာ မသိမရှိအောင် နာမည်ကျော်ကြား၊ ဩဇာကြီးမားတဲ့ စာရေးဆရာလို့ ဆိုရမယ် ထင်ပါတယ်။ သူ့စာအုပ်ကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုထားတဲ့ စာရေးဆရာအင်အားကို ကြည့်လိုက်ပါဦး။
ရဲမြလွင်၊ သင့်လူ၊ မြင့်သန်း၊ မြတ်သစ်၊ မိုးသက်ဟန်၊ မယ်ကျွိ၊ သစ်စိုး၊ သူရိန်ဝင်း၊ ဒီနိုဗို၊ ကိုး၊ နိုင်းနိုင်းစနေ၊ ကျော်လင်းဆွေ၊တေဇာ(လရောင်လမ်း)၊ လင်းတည်ဦး၊ စေတ (နောက်ထပ် ကျွန်တော် မမှတ်မိတဲ့ ဆရာ/မတွေ ကျန်ဦးမယ်ထင်တယ်။ သိသူများ ထပ်ဖြည့်ပေးသွားကြပါ)။
ဒီလောက်ဆရာတွေ အများကြီး ဝိုင်းဘာသာပြန်ကြ၊ (တချို့ဆို တစ်အုပ် တည်းကိုပဲ၊ သုံးလေးယောက် ဝိုင်းပြန်တာတွေ့ရ/ ဥပမာ-နော်ဝေဂျီယန်ဝုဒ်၊ 1Q84 )။
စာအုပ်တိုက်တွေက မမောနိုင်မပန်းနိုင် ဝိုင်းပြုံ ထုတ်ဝေကြဖြစ်နေတာကိုကြည့်ရင် မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ် တွေထဲမှာ ဟာရူကီ မူရာကာမိ ရဲ့ ပရိသတ်တွေ ဘယ်လောက်တောင် ထုနဲ့ ထည်နဲ့ ရှိနေပြီလဲဆိုတာကို မြင်သာမှာပါ။ မြန်မာပြည်မှာသာမက ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအနှံ့မှာ ဘာသာ ပေါင်း (၅၀)နဲ့ပြန်ဆိုပြီး အုပ်ရေသန်းချီ ရောင်းချနေရတယ်ဆိုကတည်းက သူ့ဩဇာအရှိန်ဝါကြီးမှုက အံချီးမကုန်ပါပဲ။
Kobe မြို့မှာ ကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး ဂျက်ဇ်ဘားငယ်ပိုင်ရှင်လေးအဖြစ် ခုနစ်နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူတစ်ယောက်ရဲ့ ကမ္ဘာနဲ့ချီကျော်ကြား အောင်မြင်ခဲ့မှုဟာ ပုံပြင်တော့ မဟုတ်လေဘူး။ (တစ်ခုထူးခြားတိုက်ဆိုင်တာက ဂျပန်စာပေဆွာမိကြီး မူရာကာမိ နှစ်ယောက်စလုံးဟာ ဂီတနဲ့ ပတ်သက်ရင် ထဲထဲဝင်ဝင်ရှိလှတဲ့၊ ပတ်သက်ကျွမ်းဝင်သူတွေဖြစ်နေပါတယ်။)
မူယာကာမိပြောတဲ့ သူ ဝတ္ထုရေးဆရာ တစ်ယောက် ဖြစ်လာပုံကို ဆရာ ဒီနိုဗိုက သူ့ရဲ့ (ဆင် တစ်ကောင်လုံး ပျောက်ဆုံးခြင်း) ဝတ္ထုစာအုပ် အမှာစာ ဆိုမလား၊ မိတ်ဆက်စာ ခေါ်မလားမှာ ခုလိုရေးထားတာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်တွေ့ရပါတယ်။
( အဲ့ဒီအချိန်က ၁၉၇၇ခုနှစ်။ သူက တိုကျိုက ဂျင်ဝူးအားကစားရုံမှာ သူ့အကြိုက်ဆုံး ဘေ့စ်ဘောအသင်း Yakult Swallows ကစားတာ ကြည့်နေခဲ့သည်။ ဒေ့ဟေတန်က နှစ်ချက်ဆင့် ရိုက်လိုက်တဲ့အခိုက်မှာ သူ့နားထဲမှာ သူ့ပထမဆုံးဝတ္ထုဖြစ်သော Hear the Wind Sing ကို စရေးဖို့ တိုက်တွန်းနေတဲ့အသံကို ကြားလိုက်ရသည်။ ဒါဟာ ကျွန်တော့်ဘဝမှာ အပျော်ရွှင်ဆုံးအခိုက်အတန့်တစ်ခုပါပဲဟု နောင်မှာ သူပြန်ပြောပြသည်။ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုခန့်အကြာမှာတော့ အလွန်အရေးပါလှသော Norwegin Wood ကို ထုတ်ဝေဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ) အဆန်းတကျယ်ပါပဲ။
သူ့စာအုပ်တွေကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ပေးနေတဲ့ ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Jay Rubin ကတော့ “ ခင်ဗျားအနေနဲ့၊ မူယာကာမိကို လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အမြင်နဲ့ မချဉ်းကပ်ပါနဲ့၊ လူသားဦးနှောက်နေရာကနေသာ ချဉ်းကပ်ပါ “ လို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ တကယ်လည်း မူယာကာမိ ဝတ္ထုတွေဟာ ဖတ်ရလွယ်သလောက် နားလည်ဖို့တော့ အတော်အားထုတ်ရတဲ့ စာတွေဖြစ်ပါရဲ့။
သူ့ရဲ့ အထင်ရှားဆုံးစာပေလက်ရာကိုတော့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ Kafka on the Shore လို့သတ်မှတ်ကြပြီး၊ magical realism၊ surrealism အမျိုးအစားစာပေလို့ အကဲဖြတ်ကြပါတယ်။ (ဂျပန်မှာ အရောင်းရဆုံးစာအုပ် စံချိန်ချိုးခဲ့တဲ့စာအုပ်ပါ။)
ပညာရှင်တစ်ချို့က သူ့စာတွေကို ပို့စ်မော်ဒန်လက္ခဏာများ ( postmodern characteristics ) ပါတဲ့ လက်ရာလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
(ဝတ္ထုဖွဲ့စည်းထားမှုမှာ ဂီတ၊ စာပေနဲ့ ရုပ်ရှင် အပါအဝင် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းချက်တွေ၊ Murakami ရဲ့ လက်မှတ်ကိုပါ အသုံးပြုထားမှုတွေ ပါ၀င်ပြီး ပို့စ်မော်ဒန်ခံစားမှုကို တိုးမြင့်စေခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုကြား နယ်နိမိတ်များကို ပိုမိုမှုန်ဝါးစေခြင်း၊ ယေဘုယျအားဖြင့်၊ "Kafka on the Shore" ဟာ စာဖတ်သူတွေကို သူတို့ရဲ့လက်တွေ့ဘဝနဲ့ မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ ခံယူချက်များကို မေးခွန်းထုတ်ဖို့ ခက်ခဲရှုပ်ထွေးအောင် တွေးခေါ်လှုံ့ဆော် ထားတဲ့ ပို့စ်မော်ဒန်လက္ခဏာများ ( postmodern characteristics ) ပါဝင်နေခြင်း စတဲ့အချက်အလက်တွေကြောင့် ပို့စ်မော်ဒန်ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လို့ ယူဆသတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ကောက်ချက်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။)
ပို့စ်မော်ဒန်လက်ရာစစ်စစ် ( purely postmodern ) ဟုတ်မဟုတ်ကတော့ ငြင်းခုန်နေကြတုန်းပါပဲ။
သူရခဲ့တဲ့ ဆုစာရင်းကို ခုလိုတွေ့ရပါမယ်။ လူလွန်မသားပါ။
1. Franz Kafka Prize (2006)
2. World Fantasy Award for Best Novel ("Kafka on the Shore," 2006)
3. Yomiuri Prize for Literature (1995, for "The Wind-Up Bird Chronicle")
4. Frank O'Connor International Short Story Award (2006, for "Blind Willow, Sleeping Woman")
5. Jerusalem Prize (2009)
6. Asahi Prize (2009)
7. Hans Christian Andersen Literature Award (2016)
8. Person of Cultural Merit (2019, from the Japanese government)
9. Honorary Doctorate of Letters (2011, from Tufts University)
10. International Catalunya Prize (2011)
…….
ဖတ်ဖူးသမျှ သူ့ဝတ္ထုတွေထဲက ၊ တချို့ကို ပြန်ကြည့်မိပါတယ်။
1Q84 ကိုကြည့်တဲ့အခါ၊ ပဉ္စလက်သရုပ်မှန်နဲ့ ဆူရီရယ် လက္ခဏာရပ်( magical realism & surrealism) သတ်မှတ်ချက်တွေ ပါနေတာ တွေ့ရမှာပါ။ ( magical realism, science fiction, and dystopian fiction) အမျိုးအစား ဝတ္ထုလို့လည်း အကဲဖြတ် သတ်မှတ်ကြပါ တယ်။ ( dystopian ကတော့ တရားမျှတမှုမရှိဘဲ ကြီးစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခတွင်းထဲကျနေတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်နိုင်ငံတော် / လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီး ကိုသရုပ်ဖေါ်ခြင်းလို့ ဆိုရမယ်ထင်ပါရဲ့။)
အဲ့သလိုပဲ "Killing Commendatore" ( စစ်သူကြီးကို သတ်ပစ်ခြင်း/ ရဲမြလွင်) မှာလည်း၊ ပဉ္စလက်သရုပ်မှန်နဲ့ ဆူရီရယ် လက္ခဏာရပ် ( magical realism & surrealism) သတ်မှတ်ချက်တွေပါ နေပြန်ပါတယ်။
"Norwegian Wood" (နော်ဝေဂျီယန်ဝုဒ်/မိုးသက်ဟန်။ နော်ဝေပြည်မှ စုံတောမြိုင်/ ရဲမြလွင်) ကိုတော့၊ အဓိကဇာတ်ကောင်စရိုက်ကနေ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားတဲ့ ဝတ္ထုအမျိုးအစား(ဘင်းလ်ဒင်စ် ရိုးမဲန်) နဲ့ ဖြစ်တည်မှုဝါဒ ( bildungsroman and existentialism ) ဆန်တယ်လို့ သတ်မှတ်ကြပြန်တယ်။ ( bildungsroman အမျိုးအစား ဝတ္ထုတွေအဖြစ် ဥပမာပေးထားတဲ့အထဲမှာ အားလုံးသိရှိနှစ်သက်ကြတဲ့ ဟယ်ရီပေါ်တာ၊ ဆရာတင်မောင်မြင့် ဘာသာပြန်၊ တောင်ပံမဲ့သင်းကွဲတေးဆိုငှက်/ "To Kill a Mockingbird" by Harper Lee ၊ Charles Dickens ရဲ့ ဒေးဗစ်ကော့ပါးဖီးလ်၊ မျှော်တလင့်လင့်၊ Sylvia Plath ရဲ့ "The Bell Jar" လိုမျိုးဝတ္ထုတွေပါနေတာတွေ့ရပါတယ်။)
The Wind-Up Bird Chronicle (1994) (တေးဆိုငှက်ဒဏ္ဍာရီ/သင့်လူ) ကိုတော့၊ magical realism, surrealism, and historical fiction အမျိုးအစားလို့ အကဲဖြတ်ကြပါတယ်။
Dance Dance Dance (1988) ဝတ္ထုအပေါ်မှာ ဆူရီယယ်၊ ဖြစ်တည်မှုပဓာန၊ လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ် surrealism, existentialism, and mystery အမျိုးအစားလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
ဝတ္ထုတိုများ စုစည်းမှု တစ်အုပ်ဖြစ်တဲ့ "The Elephant Vanishes" (1993) (ဆင်တစ်ကောင်လုံးပျောက်ဆုံးခြင်း/ ဒီနိုဗို)ကိုတော့၊ ပဉ္စလက်သရုပ်မှန်၊ ဆူရီရယ်လစ်ဇင်နဲ့ နားလည်ရခက်သော၊ ပဟေဠိဆန်သော magical realism, surrealism, enigmatic ရေးဟန်များ ရောထွေးထားတဲ့စာအုပ်လို့ ဆိုပြန်တယ်။
အဲ့သလောက် နမူနာကြည့်ရင်ကိုပဲ ဂျပန်ဂုရုဆွာမိကြီး မူယာကာမိဟာ ဘယ်လိုပုံစံအရေးအသားမျိုးကို အားသန်ရေးဖွဲ့သူဆိုတာ မှန်းဆနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တပြိုင်နက်မှာပဲ၊ ကမ္ဘာအနှံ့က အင်မတန့်ကို များပြားလှတဲ့ သူ့စာဖတ်ပရိတ်သတ်တွေဟာ ဘာ့ကြောင့် သူ့စာတွေကို အရူးအမူး နှစ်သက်နေကြတာလဲလို့ တွေးမိပါတယ်။ စာအုပ်သစ်တစ်အုပ်ထွက်လာရင် ညအိပ်ညနေ တန်းစီပြီး ဝယ်ယူကြတာမျိုးအထိ သည်းသည်းလှုပ်ကြတာကိုး။
ဒါဟာ စာရေးသူတစ်ယောက်အပေါ်ကို အရူးအမူးနှစ်သက်ရာကဖြစ်လာတဲ့ ကူးစက်တတ်တဲ့စိတ်ရောဂါ( Contagious mental illness) တစ်မျိုးလေလား။ ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းလဲလာတဲ့ စာပေပုံသဏ္ဍာန်အသစ် အပေါ် တိမ်းမူးနှစ်သက်ကြခြင်း စစ်စစ်ပေလား။ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု မတွေ့ရသေးတော့ သေသေချာချာဖြင့် မပြောနိုင်ပါဘူး။
မူယာကာမိကတော့ တိုကျိုမှာ ဧရာမ စာအုပ်စင်ကြီးနဲ့ ( စာရေးဆရာအဖြစ် သူ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ အမှတ်တရစာစု ၃၀၀၀ ကျော်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော ) မူယာကာမိစာကြည့်တိုက် အဆောက်ဦကြီးဆောက်လို့ ကမ္ဘာကြီးဆီ အောင်မြင်စွာ ဆက်လက်ချီတက်နေတုန်းပါပဲ။ သိပ်လှပတဲ့ စာအုပ်ထားသိုမှုအပြင်အဆင်နဲ့ ဧရာမ မူယာကာမိ စာကြည့်တိုက်ကြီးကို သွားငေးမော ခံစားကြည့်ကြပါဦး။
ငအအ
၂၀၂၃ ခု ဇွန် ၁၂ရက်
ညဉ့်ဦးယံ (၇း၀၀)နာရီ
..
ဆရာငြိမ်းအေးအိမ်၏ အရေးအသားကို ပြန်လည်ဖော်ပြပါသည်။
Post အတွက် ကံ့ကော်ဝတ်ရည်မိသားစုမှ ဆရာ့အား ကျေးဇူးတင်ပါသည်။
