25/01/2026
🇮🇹🇬🇷 Firmato a Bari il primo Patto ecumenico tra le Chiese cristiane in Italia. Il nostro Metropolita, S.E.R. Polykarpos, è stato il secondo tra i 18 firmatari...
Il 23 gennaio 2026, nella cattedrale di Bari, in occasione del primo Simposio delle Chiese cristiane, è stato solennemente firmato un documento storico: il primo Patto ecumenico nazionale tra le Chiese cristiane presenti in Italia. Il testo, intitolato «Patto per un cammino comune di testimonianza», è articolato in sei articoli e rappresenta una tappa fondamentale per la cosiddetta "via italiana del dialogo".
Tra i firmatari figurano:
1. Il cardinale Matteo Maria Zuppi, arcivescovo di Bologna e presidente della CEI;
2. Il metropolita Polykarpos per la Sacra arcidiocesi ortodossa d’Italia (Patriarcato Ecumenico di Costantinopoli);
3. Il metropolita Siluan per la diocesi ortodossa romena;
4. Daniele Garrone, presidente della Federazione delle Chiese evangeliche in Italia;
5. I rappresentanti della Chiesa evangelica luterana, della Chiesa ortodossa bulgara, della Chiesa valdese, dell’Unione cristiana evangelica battista, oltre al delegato del Patriarcato di Mosca in Italia.
In totale: 18 firme, che testimoniano un’ampia partecipazione ecumenica.
Contenuti e spirito del Patto
Le Chiese firmatarie sottolineano che l’importanza del Patto non risiede in un atto formale, ma nasce da un cammino condiviso, maturo e profondo, alimentato da incontro, dialogo e discernimento sia a livello nazionale che locale.
Esse si presentano unite come soggetti responsabili nella società italiana, impegnate per:
1. il bene comune,
2. la giustizia e la pace,
3. la dignità della persona,
4. la libertà religiosa,
5. la custodia del creato.
In una società secolarizzata e pluralista, il Patto intende rendere visibile una testimonianza cristiana credibile, in dialogo con lo Stato e rispettosa della laicità.
Sfide condivise e vocazione cristiana
Le Chiese riconoscono le difficoltà della testimonianza pubblica comune: affrontare insieme temi sensibili come pace, migrazioni, discriminazioni religiose e rapporto tra religione e politica espone a critiche e incomprensioni. Tuttavia, rinunciare a tale dimensione significherebbe tradire la vocazione cristiana. Perciò, si impegnano a:
promuovere il Vangelo nella società secolarizzata;
rafforzare la libertà di coscienza e religiosa;
promuovere la pari dignità di ogni confessione e religione di fronte allo Stato;
curare il dialogo critico e costruttivo sul rapporto tra religione, laicità e politica.
I SEI ARTICOLI DEL PATTO
Unità e riconciliazione
Le divisioni tra le Chiese sono riconosciute come ferite al Corpo di Cristo e segni del peccato. Si invoca la grazia del perdono e della riconciliazione reciproca.
Scelta del dialogo anche nei conflitti
Il dialogo è una via da seguire con determinazione, anche di fronte a divergenze o pressioni che potrebbero alimentare fratture.
Azioni comuni per giustizia e solidarietà
Le Chiese si impegnano a lavorare insieme per:
la dignità di ogni persona creata a immagine di Dio,
la promozione della pace tra popoli, culture e religioni,
l’accoglienza dei poveri, migranti, emarginati,
la custodia del creato,
la lotta contro antisemitismo, islamofobia e ogni forma di discriminazione religiosa.
Testimonianza unitaria e pubblica
Solo una testimonianza concorde nella diversità può essere credibile espressione dell’amore di Cristo. Le Chiese si impegnano a presenze pubbliche rispettose della laicità e in dialogo con la società.
Dialogo fraterno costante
Si prevedono incontri periodici di preghiera, discernimento e collaborazione concreta. Ogni Chiesa si farà promotrice di iniziative per la conoscenza e stima reciproca tra i fedeli delle diverse confessioni.
Invocazione conclusiva
Il Patto viene affidato alla misericordia di Dio, affinché lo benedica e lo renda fecondo. Si invoca lo Spirito Santo per rinnovare i cuori e condurre verso la piena comunione: «perché tutti siano una cosa sola» (Gv 17,21).
Verso una comunione piena
Nel suo intervento, il card. Zuppi ha ribadito: «Non si tratta di un galateo da condominio, ma della comunione piena: solo questa è unità». Ha poi sottolineato come un serio cammino ecumenico possa diventare fermento di coesione sociale e di pace.
Le Chiese infine si impegnano a stilare annualmente un programma di lavoro, coinvolgendo tutte le comunità territoriali.
Questo Patto rappresenta un evento storico senza precedenti, e pone le basi per un futuro di collaborazione, rispetto e testimonianza cristiana condivisa nel contesto della società italiana contemporanea.
+++++++++++++++++++++
🇬🇷 Υπεγράφη στο Μπάρι το πρώτο Οικουμενικό Σύμφωνο μεταξύ των Χριστιανικών Εκκλησιών στην Ιταλία. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας, κ.κ. Πολύκαρπος, ήταν ο δεύτερος μεταξύ των 18 υπογραφόντων...
Στις 23 Ιανουαρίου 2026, στον καθεδρικό ναό του Μπάρι, με την ευκαιρία του πρώτου Συμποσίου των Χριστιανικών Εκκλησιών, υπεγράφη με κάθε επισημότητα ένα ιστορικό κείμενο: το πρώτο εθνικό Οικουμενικό Σύμφωνο μεταξύ των Χριστιανικών Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιταλία.
Το κείμενο, με τίτλο «Σύμφωνο για μια κοινή πορεία μαρτυρίας», αποτελείται από έξι άρθρα και αντιπροσωπεύει ένα θεμελιώδη σταθμό για την αποκαλούμενη «ιταλική οδό διαλόγου».
Μεταξύ των υπογραφόντων συγκαταλέγονται:
1. Ο καρδινάλιος Ματτέο Μαρία Τσούππι, αρχιεπίσκοπος της Μπολόνια και πρόεδρος της Ιταλικής Επισκοπικής Συνόδου (CEI),
2. Ο Μητροπολίτης Πολύκαρπος για τη Σεβασμία Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Ιταλίας (Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως),
3. Ο Μητροπολίτης Σιλουανός για την Ορθόδοξη Ρουμανική Επισκοπή,
4. Ο Ντανιέλε Γκαρρόνε, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ευαγγελικών Εκκλησιών στην Ιταλία,
5. Εκπρόσωποι της Ευαγγελικής Λουθηρανικής Εκκλησίας, της Ορθόδοξης Βουλγαρικής Εκκλησίας, της Βαλδεσιανής Εκκλησίας, της Ευαγγελικής Βαπτιστικής Χριστιανικής Ένωσης, καθώς και ο εκπρόσωπος του Πατριαρχείου Μόσχας στην Ιταλία.
Συνολικά: 18 υπογραφές, οι οποίες μαρτυρούν ευρεία οικουμενική συμμετοχή.
________________________________________
Περιεχόμενα και πνεύμα του Συμφώνου
Οι Εκκλησίες που υπέγραψαν υπογραμμίζουν ότι η σημασία του Συμφώνου δεν έγκειται σε μια απλή τυπική πράξη, αλλά αναδύεται από μία κοινή, ώριμη και βαθιά πορεία, που έχει τραφεί από τη συνάντηση, τον διάλογο και τη διάκριση, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.
Παρουσιάζονται ενωμένες ως υπεύθυνοι φορείς στην ιταλική κοινωνία, δεσμευόμενες:
1. για το κοινό καλό,
2. για τη δικαιοσύνη και την ειρήνη,
3. για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου,
4. για τη θρησκευτική ελευθερία,
5. για τη φροντίδα της δημιουργίας (του περιβάλλοντος).
Σε μια εκκοσμικευμένη και πλουραλιστική κοινωνία, το Σύμφωνο επιδιώκει να προσφέρει μια ορατή, αξιόπιστη χριστιανική μαρτυρία, σε διάλογο με το Κράτος και με σεβασμό προς τη λαϊκότητα.
________________________________________
Κοινές προκλήσεις και χριστιανική κλήση
Οι Εκκλησίες αναγνωρίζουν τις δυσκολίες που συνοδεύουν την κοινή δημόσια μαρτυρία:
η κοινή αντιμετώπιση ευαίσθητων θεμάτων όπως η ειρήνη, οι μεταναστεύσεις, οι θρησκευτικές διακρίσεις και η σχέση θρησκείας-πολιτικής, εκθέτει σε κριτικές και παρεξηγήσεις.
Ωστόσο, η παραίτηση από αυτή τη διάσταση θα σήμαινε προδοσία της χριστιανικής κλήσεως.
Για τον λόγο αυτό, δεσμεύονται:
• να προωθούν το Ευαγγέλιο μέσα στην εκκοσμικευμένη κοινωνία,
• να ενισχύουν την ελευθερία της συνείδησης και της θρησκείας,
• να προάγουν την ισοτιμία κάθε ομολογίας και θρησκείας έναντι του Κράτους,
• να καλλιεργούν τον κριτικό και εποικοδομητικό διάλογο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας, λαϊκότητας και πολιτικής.
________________________________________
ΤΑ ΕΞΙ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ
1. Ενότητα και συμφιλίωση
Οι διαιρέσεις μεταξύ των Εκκλησιών αναγνωρίζονται ως πληγές στο Σώμα του Χριστού και σημεία της αμαρτίας.
Γίνεται επίκληση της χάριτος για συγχώρηση και αμοιβαία συμφιλίωση.
2. Επιλογή του διαλόγου ακόμη και στις συγκρούσεις
Ο διάλογος αποτελεί οδό που πρέπει να ακολουθείται με σταθερότητα, ακόμη και μπροστά σε διαφωνίες ή πιέσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν ρήξεις.
3. Κοινές δράσεις για δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Οι Εκκλησίες δεσμεύονται να συνεργάζονται για:
• την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου, πλασμένου κατ’ εικόνα Θεού,
• την προώθηση της ειρήνης μεταξύ λαών, πολιτισμών και θρησκειών,
• τη φιλοξενία των φτωχών, των μεταναστών και των περιθωριοποιημένων,
• τη φροντίδα της δημιουργίας,
• την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, της ισλαμοφοβίας και κάθε μορφής θρησκευτικής διάκρισης.
4. Ενιαία και δημόσια μαρτυρία
Μόνον μία συντονισμένη μαρτυρία εντός της ποικιλομορφίας μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη έκφραση της αγάπης του Χριστού.
Οι Εκκλησίες δεσμεύονται να συμμετέχουν σε δημόσιες παρεμβάσεις με σεβασμό προς τη λαϊκότητα και σε διάλογο με την κοινωνία.
5. Σταθερός αδελφικός διάλογος
Προβλέπονται τακτικές συναντήσεις προσευχής, διάκρισης και συγκεκριμένης συνεργασίας.
Κάθε Εκκλησία θα προωθήσει πρωτοβουλίες για την αμοιβαία γνωριμία και εκτίμηση μεταξύ των πιστών των διαφόρων ομολογιών.
6. Τελική επίκληση
Το Σύμφωνο παραδίδεται στο έλεος του Θεού, ώστε να το ευλογήσει και να το καταστήσει καρποφόρο.
Επικαλείται το Άγιο Πνεύμα για την ανακαίνιση των καρδιών και την πορεία προς την πλήρη ενότητα:
«ἵνα πάντες ἓν ὦσιν» (Ιω. 17,21).
________________________________________
Προς μία πλήρη κοινωνία
Στην παρέμβασή του, ο καρδινάλιος Τζούπι υπογράμμισε:
«Δεν πρόκειται για έναν κανονισμό συγκατοίκησης, αλλά για την πλήρη κοινωνία: μόνο αυτή είναι ενότητα».
Επεσήμανε επίσης ότι μια σοβαρή οικουμενική πορεία μπορεί να καταστεί ζύμη κοινωνικής συνοχής και ειρήνης.
Τέλος, οι Εκκλησίες δεσμεύονται να καταρτίζουν ετήσιο πρόγραμμα εργασίας, με τη συμμετοχή όλων των τοπικών κοινοτήτων.
Το Σύμφωνο αυτό αντιπροσωπεύει ένα ιστορικό γεγονός άνευ προηγουμένου και θέτει τα θεμέλια για ένα μέλλον συνεργασίας, σεβασμού και κοινής χριστιανικής μαρτυρίας στο πλαίσιο της σύγχρονης ιταλικής κοινωνίας.
Fonte: Vatican News Video: Tele Dehon
