28/11/2025
Το όνομα μου είναι Λουκάς και σήμερα είμαι 40 ετών. Έχω μια σχετικά άνετη ζωή και σταθερή δουλειά.
Αλλά... όταν σκέφτομαι τη παιδική μου ηλικία, δεν θυμάμαι τα παιδιά που κάναμε παρέα στη παιδική χαρά της γειτονιάς μου, ούτε τα λιγοστά παιχνίδια που είχα στο σπίτι... Θυμάμαι το φούρνο της κυρίας Ζωής.
Ήταν τη δεκαετία του '80, σε ένα μικρό χωριό έξω από τη Θεσσαλονίκη, ένας μικροσκοπικός φούρνος, που τα παράθυρα του ήταν πάντα θολωμένα τον χειμώνα από τη ζέστη. Και αυτή η μυρωδιά...
Από το ζεστό ψωμί, τα μπισκότα με βούτυρο, και μικρά κομματάκια σοκολάτας, τα κέικ με καραμελωμένη ζάχαρη σε έκαναν να θέλεις να μείνεις εκεί για ώρες.
Ήμουν 8 ετών τότε και κάθε μέρα, μετά το σχολείο, έβλεπα τα παιδιά που έκαναν ουρά για να αγοράσουν ένα φρεσκοψημένο και αφράτο γλυκό. Παρακολουθούσα από μακριά γιατί η οικογένειά μου δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να μπορώ να αγοράσω και εγώ.
Δεν ήταν τότε απλώς ένα όχι στα γλυκά, πολλές φορές δεν είχαμε ούτε δείπνο. Η μητέρα μου έκανε ό,τι μπορούσε, μόνη με τρία παιδιά,. Το πατέρα μου το χάσαμε νωρίς. Ήμουν μικρός, αλλά μπορούσα να δω τη κούραση στο πρόσωπο της.
Μια μέρα, όπως κοιτούσα από απέναντι η κυρία Ζωή με πρόσεξε...
Σήκωσε το βλέμμα από τον πάγκο της, σκούπισε τα χέρια της στην άσπρη ποδιά που φορούσε και μου έγνεψε.
«Έλα εδώ, γιε μου.»
Πλησίασα δειλά, πίστευα θα με μαλώσει...
Έβγαλε μια μικρή καφέ χάρτινη σακούλα και μου πρόσφερε ένα μπισκότο. «Ορίστε, το έφτιαξα το πρωί, αλλά μου έμεινε απούλητο. Πρέπει να το φάμε σημερα.»
Ήθελα να αρνηθώ... Ντράπηκα...
Μου χαμογέλασε, με ένα χαμόγελο που λες και μου έλεγε, «Ξέρω...»
«Πάρε κι αυτό», πρόσθεσε, δίνοντας μου ένα καρβέλι ψωμί. «Υπόσχεσου μου ομως κάτι, Λουκά: θα το μοιραστείς με τα αδερφάκια σου. Εντάξει;»
Έγνεψα καταφατικά.
Ήξερε. Χωρίς να πω λέξη, καταλάβε τα πάντα.
Από εκείνη την ημέρα και μετά, έγινε η ιεροτελεστία μας. Κάθε απόγευμα αργά, λίγο πριν κλείσει το φούρνο μια χάρτινη σακούλα με περίμενε διακριτικά στο πλάι του πάγκου.
Μέσα, υπήρχε πάντα ψωμί, κέικ ημέρας, μπισκότα και μερικές φορές ακόμη και ένα κομμάτι τυρί.
Πάντα μου έλεγε το ίδιο πράγμα: «Είναι για να αποφύγουμε τη σπατάλη. Μου έμειναν απούλητα και αύριο θα φτιάξω φρέσκα». Αλλά βαθιά μέσα μου, ήξερα ότι δεν ήταν το ψωμί και τα γλυκά που έσωζε για να μην τα πετάξει.
Ήμασταν εμείς!
Τα χρόνια πέρασαν.
Μεγάλωσα. Έφυγα από το χωριό και δημιούργησα τη ζωή μου στη Γερμανία.
Τη μάνα μου την έχασα πριν 7 χρόνια την είχα πάρει μαζί μου μόλις κατάφερα να βρω μια αξιοπρεπή δουλειά μετά τις σπουδές μου. Υπήρξα εργαζόμενος φοιτητής και πέρασα πολλές δυσκολίες μέχρι να καταφέρω να έχω μια σταθερή ζωή.
Μια μέρα, μετά από χρόνια αποφάσισα να πάω να δω το χωριό μου. Πέρασα πρώτα από τον φούρνο. Ήθελα να την δώ... Ήθελα να ζήσω ξανά εκείνα τα γλυκά αρώματα που έμειναν χωρίς να ξεθωριάσουν στη μνήμη μου...
Το παντζούρι ήταν μισοκλειστό.
Μια πινακίδα έγραφε: «Κλειστό».
Ο νέος αρτοποιός, μάζευαι ότι είχε απομείνει στα καλάθια και τα έβαζε σε χαρτίνες σακούλες. Η καρδιά μου ταράχτηκε...
Όταν με είδε να στέκομαι σκεφτικός μου είπε: «Μου φαίνεται ότι γνωρίζατε την Ζωή; Απίστευτη γυναίκα!». Βοήθησε σιωπηλά πολλές οικογένειες... Πάντα έλεγε: «Δεν ταΐζουμε μόνο τα στομάχια των παιδιών, ταΐζουμε και την αξιοπρέπειά τους».
Ένιωσα ένα κόμπο στο λαιμό μου και η ψυχή μου σφίχτηκε.
Σήμερα, κάθε φορά που μπαίνω σε φούρνο,
αγοράζω δύο καρβέλια ψωμί.
Ένα για μένα και ένα για κάποιον που μπορεί να μην τολμά να το ζητήσει. Επειδή η κυρία Ζωή με δίδαξε ότι υπάρχουν χειρονομίες που θρέφουν πολύ περισσότερο από την πείνα.
Κατερίνα Γεωργίου
Φωτογράφος Schuyler Jones. Αρχείο Pitt Rivers Museum
