03/06/2026
Zo hoort u het ook eens van ... Bernard Pivot:
"Mensen die lezen zijn minder dom dan anderen, dat staat vast. Dat betekent niet dat er onder lezers van literatuur geen idioten voorkomen en dat er geen schitterende persoonlijkheden zijn onder niet-lezers. Maar over het algemeen hoor je het, zie je het, ruik je het: mensen die lezen zijn opener, boeiender en beter toegerust in het leven dan mensen die boeken verachten.
Dat is logisch, trouwens. De lezer ontwikkelt zijn intelligentie door contact met redeneringen, door het wrijven van ideeën, door de botsing met hersenschimmen of aporieën. Hij wordt de vertrouweling van fictieve helden wiens avonturen hij nieuwsgierig en vaak met passie heeft gevolgd. Hij slaat in zijn geheugen stukken op uit de geschiedenis, levens van beroemde figuren, verhalen over ontdekkingen, heldendaden, merkwaardige feiten, obscure of onfortuinlijke bestaansgeschiedenissen, volkeren in majesteit of in dienstbaarheid, verdwenen beschavingen.
Kortom, hij verzamelt scherven van wat de algemene cultuur vormt, waarvan het boek, ook al heeft het nu concurrenten, de belangrijkste leverancier blijft.
Veel te veel politici, bedrijfsleiders, hoge ambtenaren, managers en verantwoordelijken van allerlei pluimage lezen alleen boeken die nuttig zijn voor de uitoefening van hun beroep.
Literatuur? Tijdverspilling. Romans? Dat is goed voor vrouwen. Arme sloebers!
(Of vrouwen op hetzelfde verantwoordelijkheidsniveau meer en beter lezen, is niet zeker.)
Zij die in een afgesloten wereld van privileges leven en de protocollen daarvan kennen, weten niets van de evolutie van het gedrag in de verschillende lagen van de bevolking waar ze direct of indirect verantwoordelijk voor zijn. Romans en verhalen zouden hen veel kunnen leren. Over het clair-obscur van de mentaliteiten. Over de redenen van ommezwaaien en trouw. Over minuscule trots en ellende. Over de grote warboel van de handel in lichamen en zielen. En dus, door vergelijking, door confrontatie, over henzelf.
Romans lezen is nieuws over anderen krijgen.
Barack Obama: 'Dankzij literatuur kon ik me voorstellen wat er in het leven van mensen gebeurde.'
Milan Kundera: 'De domheid van de mensen komt voort uit het feit dat ze op alles een antwoord hebben. De wijsheid van de roman is dat hij over alles een vraag heeft.'
Poëzie lezen is hoeden, deksels, tapijten, de hemel oplichten.
Lezen is je niet terugtrekken uit de wereld, het is de wereld binnengaan langs andere deuren.
Lezen is Voltaire als leraar nemen, Proust als oom uit de stad en Vialatte als oom van het platteland, Duras als nicht, Stendhal, Dumas, Camus en Semprun als vrienden, La Fontaine en Vincenot als jachtopzieners, Louise Labé als minnares, Colette als kokkin, Montaigne, Jean Giono en Julien Gracq als buren.
Lezen is je familie uitbreiden, personeel aannemen, vrienden maken, je relaties vermeerderen, een fantastisch adressenboek opbouwen.
Lezen is een beetje licht binnenlaten in het hinderlijke doolhof van ons bestaan.
Maar als je de wereld beter begrijpt door te lezen, kan lezen haar ook complexer, raadselachtiger maken. Er zijn boeken die storen, waarvan je verontrust en zelfs overstuur raakt. Dat zijn misschien wel de beste, omdat ze ons het diepst raken en onze manieren van zien en voelen veranderen. Ze zetten ons aan tot gewetensonderzoek.
Ze moedigen ons aan om resoluties te nemen, om ervaringen uit te proberen. Het zijn existentiële disruptors.
Lezen is het risico lopen jezelf in vraag te stellen.
Tot slot is lezen een van de laatste menselijke activiteiten – samen met onder andere gesprek en liefde – waarbij het volstrekt niet nodig is om codes te onthouden, op toetsen te drukken of naar schermen te kijken. Nul technologie, de eenvoud van het contact met woorden (mits je natuurlijk de papieren versie blijft verkiezen boven de tablet).
In de handen wegen boeken niet hetzelfde op de weegschaal van het talent. Lezen is geest hebben tot in de vingertoppen."
