10/02/2026
Bộ Luật ' HỒNG ĐỨC ' nổi tiếng của Đức Vua Lê Thánh Tông :
Luật Hồng Đức (tên chính thức là Quốc triều hình luật) được coi là bộ luật hoàn thiện, tiến bộ và "đáng nể" nhất trong thời kỳ phong kiến Việt Nam. Dưới bàn tay của vua Lê Thánh Tông, bộ luật này không chỉ để trị nước mà còn chứa đựng những tư tưởng đi trước thời đại.
Dưới đây là những điểm "đắt giá" nhất của bộ luật này:
1. Đề cao quyền lợi phụ nữ (Điểm tiến bộ gây kinh ngạc)
Vào thế kỷ 15, khi tư tưởng Nho giáo "trọng nam khinh nữ" đang thống trị phương Đông, luật Hồng Đức lại có những quy định cực kỳ nhân văn:
Quyền thừa kế: Con gái có quyền thừa kế tài sản ngang bằng với con trai nếu cha mẹ không có chúc thư riêng.
Quyền ly hôn: Nếu người chồng bỏ mặc vợ không chăm sóc trong 5 tháng (mà không có lý do chính đáng) thì người vợ có quyền trình quan để xin ly hôn.
Tài sản chung: Quy định rõ ràng về tài sản của vợ và chồng trước khi cưới và tài sản hình thành trong hôn nhân.
2. Tinh thần dân tộc và chủ quyền
Vua Lê Thánh Tông dùng luật để khẳng định chủ quyền lãnh thổ một cách đanh thép:
Bất kỳ ai đem đất đai của tổ tiên bán cho người nước ngoài hoặc dẫn đường cho quân ngoại bang đều bị khép vào tội phản quốc (xử tử hình).
Các quan giữ biên ải nếu để mất một tấc đất do lơ là cũng bị trừng trị rất nặng.
3. "Trị" quan lại cực kỳ nghiêm khắc
Luật Hồng Đức không chỉ đánh vào dân thường mà chủ yếu là để siết chặt kỷ cương đội ngũ quan lại:
Tội tham nhũng: Quan lại nhận hối lộ dù chỉ là một số tiền nhỏ cũng bị cách chức, đánh trượng hoặc đi đày.
Tội lười biếng: Quan không làm tròn bổn phận, bỏ bê việc dân, việc canh phòng đều bị phạt nặng.
4. Tính nhân đạo trong hình phạt
Dù là bộ hình luật nhưng nó rất chú trọng đến các đối tượng yếu thế:
Người già trên 70 tuổi, trẻ em dưới 15 tuổi và người khuyết tật nặng được giảm nhẹ hình phạt hoặc cho nộp tiền chuộc tội thay vì bị tra tấn.
Nghiêm cấm việc tra tấn phụ nữ đang mang thai.
5. Bảo vệ sản xuất nông nghiệp
Nông nghiệp là gốc của nước, nên luật quy định:
Cấm giết mổ trâu bò trái phép (vì là sức kéo).
Phạt nặng những ai để ruộng đất bỏ hoang hoặc làm hư hại đê điều.
