25/11/2025
🚀 වොයේජර් 1: මිනිසා නිමැවූ සදාතනික සංචාරකයා
NASA ආයතනයේ වොයේජර් 1 (Voyager 1) අභ්යවකාශ යානය මිනිසා විසින් මෙතෙක් අභ්යවකාශයට යවන ලද වඩාත්ම දුරින් පිහිටි වස්තුව ලෙස ඉතිහාස ගත වී ඇත. එය අපගේ සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ සීමාවන් ඉක්මවා ගොස් අන්තඃතාරකා (Interstellar) අවකාශය කරා ගමන් කරමින් සිටිනවා.
වොයේජර්ගේ අසීමිත ගමන පිළිබඳ යාවත්කාලීන කරුණු
• දැනට ගමන් කර ඇති දුර (පෘථිවියේ සිට): 2025 නොවැම්බර් වන විට, වොයේජර් 1 යානය කිලෝමීටර බිලියන 25.3 (ආසන්න වශයෙන්) දුරක් ගමන් කර ඇත. (මෙම අගය පෘථිවිය හා සූර්යයා පරිභ්රමණය වීම හේතුවෙන් දිනෙන් දින සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ).
• ආලෝක දිනයක් සම්පූර්ණ කිරීම:
o ආලෝක දිනයක දුර: ආලෝකය පැය 24ක් තුළ (තත්පර 86,400) ගමන් කරන දුර කිලෝමීටර බිලියන 25.9 කි.
o ඉතිරි කාලය: වොයේජර් 1 යානය මෙම ආලෝක දිනයක (One Light-Day) සන්ධිස්ථානය පසු කිරීමට ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ 2026 නොවැම්බර් මාසයේදීය. එනම්, තවත් වසරක පමණ කාලයකින් එය මිනිසා නිමැවූ වස්තුවක් ආලෝක දිනයක දුරක් සම්පූර්ණ කළ පළමු අවස්ථාව වනු ඇත.
• සන්නිවේදන කාලය: වොයේජර් 1 යානයේ සිට පෘථිවියට පණිවිඩයක් (ආලෝක වේගයෙන්) පැමිණීමට සහ පෘථිවියේ සිට ප්රතිචාරයක් යානයට ළඟා වීමට දැනට (2025 නොවැම්බර්) පැය 23 විනාඩි 30කට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වේ.
💫 ආලෝක දිනයක් යනු කුමක්ද?
ආලෝක දිනයක් (Light-Day) යනු තාරකා විද්යාවේදී දුර මැනීම සඳහා යොදා ගන්නා විශාල ඒකකයකි.
ආලෝකය රික්තකයේදී පැය 24ක් තුළ ගමන් කරන දුර. ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර බිලියන 25.9 (25,902,068,371.2 km). ආලෝක දිනයක් යනු පෘථිවියේ සිට සූර්යයාට ඇති දුර මෙන් 172 ගුණයකට ආසන්නයි!
මේක පැහැදිලි වෙන්න සූර්යයාගේ ආලෝකයේ ගමන බලමු.
• සූර්යයාගේ සිට පෘථිවියට ඇති දුර ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර මිලියන 150 (තාරකා විද්යාත්මක ඒකකයක් - $1\, AU$).
• සූර්යයාගේ ආලෝකය එම දුර ගෙවා පෘථිවියට ළඟා වීමට ගත වන්නේ ආසන්න වශයෙන් විනාඩි 8 තත්පර 20ක් පමණි.
වොයේජර් 1 පිළිබඳ අනෙකුත් වැදගත් කරුණු
• දියත් කිරීම: වොයේජර් 1 යානය 1977 සැප්තැම්බර් 5 වන දින දියත් කරන ලදී.
• ප්රධාන මෙහෙවර: මෙම යානයේ ප්රධාන මෙහෙවර වූයේ බ්රහස්පති සහ සෙනසුරු ග්රහලෝක අධ්යයනය කිරීමයි. එය මෙම ග්රහලෝකවල තොරතුරු රැස් කර පෘථිවියට එව්වේය.
• අන්තඃතාරකා අවකාශයට පිවිසීම: වොයේජර් 1 යානය 2012 වසරේදී සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ සීමාව ලෙස සැලකෙන හිලියෝපෝස් (Heliopause) කලාපය පසු කරමින් අන්තඃතාරකා අවකාශයට (Interstellar Space) ඇතුළු වූ ලොව පළමු මිනිසා නිමැවූ වස්තුව බවට පත් විය.
• "රන් වාර්තාව" (Golden Record): යානය සමඟ පෘථිවි ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් කර ඇති රන් ආලේපිත තඹ තැටියක් (Gold-plated Copper Record) යවා ඇත. පිටසක්වල ජීවීන් සමඟ කවදා හෝ සන්නිවේදනයක් ඇති වුවහොත්, මේ හරහා පෘථිවිය පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා දීම එහි අරමුණයි.
• ශක්ති ප්රභවය: යානය ධාවනය වන්නේ ප්ලූටෝනියම් මගින් බලගැන්වෙන රේඩියෝ සමස්ථානික තාප විද්යුත් උත්පාදක (Radioisotope Thermoelectric Generator - RTG) යන්ත්ර මගිනි. එය දිගු කාලයක් ක්රියාත්මක වීමට ඉඩ සලසයි. NASA ආයතනය බලශක්තිය සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා යානයේ විද්යාත්මක උපකරණ කිහිපයක් ක්රමානුකූලව ක්රියාවිරහිත කරමින් සිටියි.
වොයේජර් 1 ගමන් කරමින් සිටින්නේ සෞරග්රහ මණ්ඩලයෙන් පිටතට වුවත්, ආලෝකයේ වේගයට සාපේක්ෂව එහි වේගය ඉතා සෙමින් වැඩිවෙන බැවින්, එයට ආසන්නම තාරකාව වන ප්රොක්සිමා සෙන්ටෝරි (Proxima Centauri) වෙත ළඟා වීමට පවා වසර 74,000ක් පමණ ගතවනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබෙනවා.
සටහන - ආර්. ඉඳුනිල්
